“MUHÂKEMETÜ'L-LUGATEYN” ESERİNDE YER ALAN ESKİ TÜRKÇE KELİMELERİN TÜRKÇE-ÖZBEKÇE KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ - Ruzmanova Rohila; Saparov Rahmon (KONFERENSIYALAR, 2025)
Özet.   Ali Şîr Nevâî’nin “Muhâkemetü'l-Lugateyn” adlı eseri, Türkçe ve Farsça dillerinin karşılaştırmalı analizine adanmış olup, dilbilim tarihi açısından önemli bir yer tutmaktadır. Nevâî, dillerin  karşılaştırılması  sürecinde,  etnik  kökenlerini,  halk  arasında  kullanılan  kelimeleri  şiir formunda  yazılmış  beyitlerle  kısa  ve  net  bir  şekilde  açıklar.  Bu  nedenle,  eser  hakkında  hem ülkemizde  hem  de  dünya  çapında  pek  çok  araştırma  yapılmıştır.  Bu  araştırmaların  çoğu,  eserin yazılış tarihini, Türkçe ve Farsça kelimelerin leksik-semantik anlamlarını açıklamaya yöneliktir. Bu çalışmada bazı sözcüklerin başka dillerde pek karşılaşılmayan özellikler ortaya konmuştur. Ancak o dönemin ve günümüzün bakış açısıyla her iki dilin karşılaştırmalı analizi tam olarak her yönüyle yapılmamıştır.  Bu  sebeble,  bu  alanda  da  araştırmalar  yapılması  gerektiği  vurgulanmıştır.  Bu makalede, eski Türkçe kelimeler, modern Türkçe ve Özbekçe dillerinde örneklerle karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Eserdeki kelimelerin günümüzdeki telaffuzları ve anlamları arasındaki farklar da ele alınmıştır.