ARAB TILIDA KVAZISINONIMLAR
Keywords:
Kalit so‘zlar: kvazisinonimiya, sinonimiya mezonlari, leksik-semantik tizim, kontekstual ekvivalentlik, mutloq sinonimlik, yaqin (qisman) sinonimlik, tur–jins munosabati, so‘z turkumlariaro yaqinlik, uslubiy-pragmatik tanlov., Keywords: quasi-synonymy; synonymy criteria; lexical-semantic system; contextual equivalence; absolute synonymy; near (partial) synonymy; genus–species relation; cross-category proximity; stylistic-pragmatic choice., Ключевые слова: квазисинонимия; критерии синонимии; лексико-семантическая система; контекстуальная эквивалентность; абсолютная синонимия; близкая (частичная) синонимия; родо-видовые отношения; межчастеречная близость; стилистико-прагматический выбор.Abstract
Ushbu maqolada arab tilida sinonimlik munosabatining chegaraviy ko‘rinishi bo‘lgan kvazisinonimiya hodisasi, uning shakllanish omillari va leksik-semantik mezonlari tahlil qilinadi. Sinonimlikni belgilashda ma’no yaqinligi, kontekstda erkin almashtirish imkoniyati hamda bir xil savolga javob bo‘lish mezonlari asosiy tayanch sifatida qaralsa-da, zamonaviy tadqiqotlarda sinonimik qatordagi birliklar faqat bitta so‘z turkumiga mansub bo‘lishi haqidagi talab universal qoida sifatida qat’iylashtirilmayapti. Kuzatuvlar bir semantik maydon doirasida turli so‘z turkumlariga oid birliklar ham muayyan nutqiy sharoitda ekvivalentlashib, kvazisinonimik munosabatni yuzaga keltirishini ko‘rsatadi. Maqolada “kvazi-” prefiksining terminologik xususiyatlari, kvazisinonimlarning semantik o‘xshashlik darajasi va grammatik belgilariga ko‘ra guruhlanishi hamda P. A. Lekant tomonidan taklif etilgan tasnif yoritiladi. Natijalar kvazisinonimiyani “mutloq tenglik” emas, balki “kontekstual yaqinlik” va “qisman yaqinlik” asosida izohlash zarurligini ko‘rsatadi, bu yondashuv leksik tizimni aniqroq talqin etish, leksikografik belgilash va tarjima amaliyotida ma’no nozikliklarini ajratishga xizmat qiladi.
This article analyzes quasi-synonymy in Arabic as a boundary type of synonymic relation and discusses the criteria and mechanisms underlying its formation. While synonymy is typically defined through semantic proximity, contextual substitutability, and the ability to answer the same question, modern research does not always treat “belonging to the same part of speech” as a universal requirement. Observations show that items from different grammatical categories may become equivalent in particular discourse conditions, thus forming quasi-synonymic relations. The paper outlines the terminological properties of the prefix quasi-, classifies quasi-synonyms by the degree of semantic overlap and grammatical features, and discusses P. A. Lekant’s typology based on semantic proximity. The findings suggest that quasi-synonymy should be interpreted not as absolute equivalence but as contextual proximity and partial overlap, which supports more accurate interpretation of the lexical system and improved lexicographic labeling and translation practice.
В статье рассматривается квазисинонимия в арабском языке как пограничный тип синонимических отношений и анализируются её критерии и механизмы формирования. Хотя синонимия традиционно определяется через семантическую близость, контекстуальную взаимозаменяемость и способность отвечать на один и тот же вопрос, современные исследования не всегда признают принадлежность единиц к одной части речи универсальным условием. Наблюдения показывают, что единицы разных грамматических классов могут эквивалентироваться в определённых речевых условиях, формируя квазисинонимические связи. Освещаются терминологические особенности приставки quasi-, классификация квазисинонимов по степени семантического совпадения и грамматическим признакам, а также типология П. А. Леканта, основанная на семантической близости. Результаты свидетельствуют о необходимости трактовать квазисинонимию не как абсолютное тождество, а как контекстуальную близость и частичное совпадение, что способствует более корректной интерпретации лексической системы, лексикографической маркировке и переводческой практике.