FARG’ONA VODIYSIGA INTRODUKSIYA QILINGAN DORIVOR INGICHKA BARGLI LAVANDA (LAVANDULA ANGUSTIFOLIA MILL) O‘SIMLIGIGAABIOTIK OMIL (QURG‘OQCHILIK)NI TA’SIRI O‘RGANISH. - Odilova Zulayxo Zohidjon qizi in; Anvarjonova Zebo Zafarjon qizi; Maxmudova Barno Jaloliddin qizi; Maxmudov Valijon Madaminovich (TADQIQOTLAR, 2025)
Annotatsiya Maqolada lavanda o‘simligini yetishtirishda suvning ahamyati o‘rganildi. Ma’lumki lavanda o‘simligi efir moylar miqdori ko‘pligi va manzarali tur sifatida mashhurligi uchun bugungi kunda butun dunyo bo‘ylab bu o‘simlikka talab ortmoqda. Biroq global o‘zgaruvchan iqlim sharoiti va qurg‘oqchilik ushbu o‘simlikning efir moylarining tarkibidagi kimyoviy birikmalarga o‘z ta’sirini o‘tkazmoqda. Uzoq vaqt sodir bo‘ladigan qurg‘oqchilik o‘simlikda hosilning yo‘qolishi va efir moyi tarkibini o‘zgarishiga olib kelmoqda. Ushbu tadqiqotda asosiy o‘stiriladigan lavanda turlarining suv tanqisligidan so‘ng qayta sug‘orilgan o‘simlikdagi kimyoviy birikmalar tahlil qilindi. Tajribada uzoq muddatli qurg‘oqchilikdan so‘ng o‘simlikda glukoza, saxaroza, melezitoza va rafinozaning to‘planishi aniqlandi, ammo alluloza, fruktoza va D- sellobiozaning miqdori kamayishi kuzatildi. Aminokislatalar, gidrokafein kislatasi va kofein kislatasi sezilarli darajada to‘plangan. Uzoq muddatli qurg‘oqchilik o‘simlikda shuningdek galactinol, poliollar va arabitol moddalarini kamayishiga olib kelgan. Qurgoqchilikdan so‘ng o‘simliklar qayta sug‘orilganda uning tarkibidagi ayrim birikmalar qayta tiklanmadi. Bizning tadqiqotimiz shundan iboratki, suv yetishmovchiligi lavanda barglarining birlamchi va ikkilamchi metobolitik jarayonlariga o‘z ta’sirini o‘tkazdi va efir moyi ishlab chiqarishda lavanda sanoatiga kuchli ta’sir ko‘rsatishini takidlaydi.