NOQONUNIY MIGRATSIYAGA QARSHI KURASHISHDA ICHKI ISHLAR ORGANLARIDA TEZKOR-QIDIRUV BO‘LINMALARINING ROLI VA O‘RNI - ASADBEK (TADQIQOTLAR, 2025)
Annotatsiya Noqonuniy migratsiya bugungi kunda nafaqat O‘zbekiston, balki butun dunyo mamlakatlarini xavf ostiga  qo'yadigan  muhim  ijtimoiy  va  iqtisodiy  muammolardan biriga  aylangan.  Ushbu  muammo  nafaqat  migratsiya  jarayonining  o'ziga  xos xususiyatlaridan kelib chiqsa-da, balki migratsiyaga qarshi kurashda samarali chora-tadbirlar ko'rilmasligi, davlatlarning ichki xavfsizligi va jamoat tartibini ta'minlashda jiddiy  muammolarni  yuzaga  keltiradi.  Ayniqsa,  ichki  ishlar  organlarida  mavjud bo‘lgan tezkor-qidiruv bo‘linmalari bu jarayonda muhim rol o‘ynaydi. Ularning asosiy vazifasi — noqonuniy migrantlarni aniqlash, ularning faoliyatini monitoring qilish va zarur chora-tadbirlarni amalga oshirishdir. Mazkur maqolada ichki ishlar organlarining tezkor-qidiruv bo‘linmalarining noqonuniy migratsiya bilan kurashishda tutgan o‘rni va roli, ularning faoliyatini samarali tashkil etish va nazorat qilish jarayonlari chuqur tahlil etilgan.  Noqonuniy  migratsiyaning barcha shakllari  — xalqaro va ichki, turli huquqbuzarliklar bilan bog‘liq bo‘lib, ayniqsa, ularning qonuniylashtirilmagan tartibda amalga  oshirilishi  ijtimoiy  xavf-xatarlarni  keltirib  chiqaradi.  Ushbu  muammoni  hal qilishda tezkor-qidiruv bo‘linmalarining o‘rni juda muhim. Ayniqsa, ular migratsiya jarayonlarining  qonuniy  bo‘lmagan  shakllarini  aniqlashda  muhim  ma'lumotlarni taqdim etadi, monitoring, tahlil va harakatlar rejalarini ishlab chiqishda asos bo‘lib xizmat  qiladi.  Tezkor-qidiruv  bo‘linmalari  noqonuniy  migratsiya  bilan  kurashishda faqatgina  og‘ir  jinoyatlarning  oldini  olishda  emas,  balki  migratsiya  jarayonlarini boshqarishda ham faol ishtirok etadi. Ular xalqaro va milliy qonunlarni buzgan, o‘z huquqlarini poymol qilgan migrantlarni aniqlash va ularni muvofiqlashtirilgan tarzda tegishli hukumat idoralariga jo‘natishda asosiy rol o‘ynaydi. Shu bilan birga, tezkor-qidiruv  bo‘linmalarining  samarali  faoliyati  nafaqat  ma'lumotlar  almashinuvini osonlashtiradi, balki migratsiya jarayonlarining monitoringini osonlashtiradi va ularni yanada  nazorat  qilish  imkoniyatlarini  yaratadi.  Noqonuniy  migratsiyaning  oldini olishda  ichki  ishlar  organlarining  tizimli  yondashuvi,  ayniqsa,  tezkor-qidiruv bo‘linmalarining  ma'lumotlarni  tahlil  qilish  va  kuzatishdagi  rolini  yuqori  baholash zarur. Shuningdek, bu bo‘linmalarning xalqaro hamkorlikdagi faoliyati, turli davlatlar bilan  o‘zaro  aloqalarni  rivojlantirish  va  migratsiyaga  qarshi  kurashishda  global tizimlarni yaratishda alohida o‘rin tutadi. Maqola davomida ichki ishlar organlarining tezkor-qidiruv bo‘linmalarining faoliyatini boshqarish, ularning ishini samarali tashkil etish,  shuningdek,  noqonuniy  migratsiya  masalalarida  huquqiy  asoslarning mustahkamlanishi,  migratsiya  tizimining  o‘zgarishi  va  xalqaro  hamkorlikni chuqurlashtirish zarurligi ko‘rib chiqiladi.