ISLOMDA IXTILOF MADANIYATI: RAHMAT YOKI FITNA? - Razzoqov Yahyo Habibullohevich, (TADQIQOTLAR, 2025)
Rosululloh  sollallohu  alayhi  vasallam:  “Ummatimgning  ixtilofi  rahmatdir”, deganlar. Garchi “ixtilof” so‘zi o‘z ichida qarama-qarshilik ma’nosini qamrab olsa-da, bu  hadisdagi  mazmun  Islomdagi  ba’zi  ixtiloflarning  ijobiy  jihatga  ega  ekanini ko‘rsatadi.  Shu  ma’noda,  ulamolar  bu  hadisni  shariat  doirasidagi  ijtihodiy  ixtilof sifatida tushuntirganlar. Alloh taolo Qur’oni Karimda shunday marhamat qiladi: “Allohga va Rosuliga itoat  qilingiz  va  nizolashmangiz,  aks  holda  sustlashib  ketursiz  va  ‘shamolingiz’ (obro‘yingiz)  ketib  qolur”  (Anfol,  46).  Bu  oyatdan  ma’lum  bo‘ladiki,  fitnaga  olib boradigan  ixtiloflar,  ya’ni  o‘zaro  dushmanlik  va  qarama-qarshiliklar  ummat  uchun zararli. Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: «Biz qadar borasida o‘zaro tortishayotgan  edik,  Rosululloh  sollallohu  alayhi  vasallam  oldimizga  chiqdilar  va g‘azab  qilib,  yuzlari  qizarib  ketdi.  So‘ng:  “Sizlar  shunga  buyurildingizmi?  Men sizlarga shuni olib keldimmi?! Sizlardan oldingilar shu ishda nizolashganlari tufayli halok bo‘ldilar”, dedilar» (Imom Termiziy, Sunan, 2133).