RUHIY ZO‘RIQISH VA UNI OLDINI OLISHNING O‘ZIGA XOSLIGI - Matmuratova Muhayyo Jumaboyevna, (TADQIQOTLAR, 2025)
Insonning har qanday faoliyati aqliy, ijodiy va jismoniy ishlari zo‘riqishni talab qiladi. Shunday yo‘l bilan insonlar hayotiy vaziyatlardaoldilarida turgan vazifalarga uzoq vaqt ishni diqqatlarini jamlab, ularni ishonch bilan to‘liq yecha oladilar. Inson ishni muvffaqiyatli tugatgandan so‘ng yengillashish va bo‘shashish hissini boshdan kechiradi.Bu holat bo‘shashish deb ataladi. Nerv va gormonal yo‘llar orqali zo‘riqib, funksiyaning organik (stress) muvaffaqiyatga erishishda muhim omil hisoblanadi. U inson uchun zararli hisoblanmaydi, agar sarflangan energiya tezda bo‘shashish orqali qayta  tiklansa,tanafusslar  va  bo‘sh  vaqtdan  unumli  foydalanish  yo‘li  bilan bo‘shashishga erishish mumkin. Bo‘shashishga boshqa faoliyat turiga ko‘chish orqali ham  erishish  mumkin.  Lekin  zo‘riqish  inson  ijodiy  faoliyatini  tormozlashi,  ish qobiliyatini pasaytirishi,sog‘liqqa zararli ta’sir ko‘rstishi mumkin. Agar bo‘shashish yetarlicha  bo‘lmasa,yuqoridagi  xolatlarni  kuzatish  mumkin.  Ular  shaxsiy  hayot  va ishdagi nizoli vaziyatlar,shaxslararo munosabatning buzilishi, kelajakka ishonmaslik, xavf-  xatardan  qo‘rqish,  ishni  doimo  qisqa  muddatdatopshirish  tufayli  o‘z  vaqtida ulgura olmaslikdan qo‘rqish va boshqalarni kiritish mumkin.Shu bilan birga jamoadag ino  sog‘lom  psixologik  iqlim,  shaxs  xarakterining  bo‘shligi,  qo‘rqish, muvaffaqiyatsizliklar,  o‘z  imkoniyatlarini  yuqori  baholsh,  boshqa  kishilar  bilan munosabat  aloqalarning  yetishmas-ligi,  ijtimoiy  ajralib  qolish  ham  uzoq  zo‘riqish xolatiga olib kelishi mumkin. Barcha stress xolatlarida salbiy hissiyotlar rol o‘ynaydi. Ular  inson  faoliyatiga  va  uning  organizmiga  buzuvchi  ta’sir  ko‘rsatadi.