"TADQIQOTLAR.UZ" jahon ilmiy-metodik jurnali quyidagi yo'nalishlarda maqola hamda tezislarni qabul qiladi: Aniq fanlar Tabiiy fanlar Texnika fanlari Pedagogik fanlar Ijtimoiy-gumanitar fanlar Falsafa fanlari Filologiya Iqtisodiy fanlar
O‘ZBEKISTON FUQAROLIK VA IQTISODIY PROTSESSUAL HUQUQIDA SUD ISHLARINI YURITISH PRINSIPLARI: QONUNCHILIK VA AMALIYOT TAHLILI
Annotatsiya: Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasining fuqarolik va iqtisodiy protsessual huquqiy tizimida belgilangan sud ishlarini yuritish prinsiplari va ularning qo‘llanilishi tahlil etiladi. Fuqarolik protsessual kodeksi (FPK) va Iqtisodiy protsessual kodeks (IPK)da mustahkamlangan asosiy protsessual prinsiplarga alohida to‘xtalib, har bir prinsipning mazmun-mohiyati va qonunchilikdagi ifodasi yoritilgan. Shu bilan birga, ushbu prinsiplarning sud amaliyotidagi qo‘llanilishi, duch kelinayotgan muammolar misollar bilan tahlil qilingan. Qonunchilik normalariga havolalar orqali amaldagi tartib o‘rganilib, prinsiplardan chetga chiqish holatlari va ularni keltirib chiqarayotgan sabablar ko‘rsatib o‘tilgan. Maqola yakunida protsessual prinsiplarga rioya etilishini takomillashtirish bo‘yicha taklif va tavsiyalar berilgan. Statistik ma’lumotlar sud ishlarining hajmi va ularning ko‘rib chiqilish natijalarini yoritish uchun keltirilgan. Maqola ilmiy-uslubiy talablarga muvofiq holda, ilmiy maqola shaklida yozilgan.
Kalit so‘zlar: fuqarolik protsessi, iqtisodiy protsess, protsessual prinsiplar, odil sudlov, sudyalarning mustaqilligi, taraflar tortishuvi, oshkoralik, sud amaliyoti, qonunchilik tahlili
IMOM MARGʻINONIY HAYOTI VA UNING "HIDOYA" ASARI HAQIDA
Ma’lumki, Islom dini diyorimizga kirib kelishi bilan har sohada taraqqiyot rivojlanib ketdi. Xususan, Mavorounnahr o’lkalarida barcha ilm jabhalarida minglagan yetuk olimlar yetishib chiqdi. Tibbiyot, handasa, sheriyat, astranomiya, mantiq, fiqh, hadis, tafsir, kalom va boshqa ilmlarda zabardast bo’lgan ulamolarimiz butun dunyoga ustozlik darajasiga chiqishdi. Boshqa diyorlardan bizning yurtlarga juda ko’plab ta’lim oluvchilar juda ko’p edi. Yurtimizdan chiqqan ulamolar esa shu darajadi ko’p bo’lganki, ularni sanab adog’iga yetish mushkul ish hisoblanadi. Ularning qoldirgan beqiyos asarlari hali hanuzgacha o’rganiladi va hatto hozirgi oliy o’quv yurtlarida va ba’zi chet universitetlarida o’rgatiladi ham. Hozir ana shunday ulug’ allomalardan biri bo’lgan 12 asr da yashab o’tgan buyuk olim faqih Burhoniddin Marg’inoniy rohmatullohi alayh va u kishining “Hidoya” asari haqiida ozroq so’z yuritamiz. Zero, mana shunday buyuk bobokalonlarimizni tanib, qoldirgan bebaho asarlari bilan tanishsak maqsadga muvofiq bo’lib ularning qilgan say-harakatlarini behuda ketmagan bo’lar edi.
ИМОМ ШАҲРИСТОНИЙНИНГ ҲАЁТИ ВА ИЛМИЙ ФАОЛИЯТИ
Аннотация. Ушбу мақолада машҳур ислом мутафаккири ва мутакаллими Абул Фатҳ Муҳаммад ибн Абдулкарим Шаҳристонийнинг илмий мероси, асарлари ва эътиқодий қарашлари таҳлил этилган. Муаллифнинг фиқҳий мазҳаби — Шофеъийлик ва эътиқодий мазҳаби — Ашъарийлик эканлигига оид далиллар манбалар асосида баён қилинган. Шаҳристонийнинг калом, фалсафа, тафсир ва тарих соҳаларида ёзган асарлари ва уларнинг илмий аҳамиятига эътибор қаратилган. Мақолада унинг баъзи асарлари тўғрисида турли олимларнинг фикрлари келтирилиб, мазкур асарларнинг муаллифлик масаласига ойдинлик киритилган.
Калит сўзлар: Шаҳристоний, Ашъарий, Шофеъий, калом, фалсафа, тафсир, Ислом олими, итиқод, мазҳаб, асарлар, Ниҳоятул иқдом, ал-Милал ва-н- нихал.
GLOBALIZATSIYA DAVRIDA TILLARARO TA’SIR VA O‘ZARO BOYISH JARAYONLARI
ANNOTATSIYA Ushbu tezis globalizatsiya jarayonining til rivojlanishiga ko‘rsatayotgan ta’sirini, xususan, tillararo o‘zaro ta’sir va o‘zaro boyish jarayonlarini tahlil qilishga bag‘ishlangan. Unda tillarning o‘zaro aloqalari, leksik o‘zlashmalar, grammatik o‘zgarishlar va fonetik moslashish mexanizmlari ilmiy jihatdan asoslanib, empirik misollar bilan yoritiladi. Tadqiqotda globalizatsiyaning til landshaftini o‘zgartirishi, dominat tillarning (ayniqsa, ingliz tilining) roli, til o‘limi xavfi va kichik tillarning kurashi kabi dolzarb masalalar ko‘rib chiqiladi. Tezis globalizatsiya sharoitida tillarning nafaqat birlashuviga, balki o‘ziga xos xususiyatlarini saqlashga intilishiga ham e’tibor qaratadi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, tillararo ta’sir murakkab jarayon bo‘lib, u tillarni qashshoqlashtirish emas, balki yangi so‘zlar, tushunchalar va ifodalash usullari bilan boyitish imkoniyatini yaratadi.
Kalit so‘zlar: globalizatsiya, tillararo ta’sir, leksik o‘zlashma, lingvistik divergensiya, konvergensiya, til o‘limi, ingliz tili, til siyosati.
TIL VA TAFAKKUR MUNOSABATI: INSON NUTQI ORQALI TAFAKKURNING SHAKLLANISHI
ANNOTATSIYA Ushbu tezis til va tafakkur o‘rtasidagi fundamental munosabatlarni, xususan, tilning inson tafakkurini shakllantirishdagi o‘rnini o‘rganishga qaratilgan. Unda tilning oddiy muloqot vositasi emas, balki bilish jarayonining, tushunchalar tizimini yaratishning, xotira va idrokni tashkil etishning muhim mexanizmi ekanligi chuqur tahlil qilinadi. Tadqiqotda L.S. Vigotskiy, E. Sapir va B. Uorf kabi olimlarning til va tafakkur bog‘liqligi bo‘yicha ilgari surgan nazariyalari asosiy manba sifatida foydalaniladi. Tezisda tilning nutq jarayoni orqali bolalarda kognitiv rivojlanishga ta’siri, til birliklarining abstrakt tushunchalarni shakllantirishdagi roli va tilning borliqni idrok etishga ko‘rsatadigan ta’siri yoritiladi. Shuningdek, turli til tuzilmalari va madaniyatlar o‘rtasidagi tafakkur xususiyatlari tahlil qilinadi hamda zamonaviy psixolingvistik tadqiqotlar asosida tilning bilish jarayonidagi roli haqida xulosalar beriladi.
Kalit so‘zlar: til, tafakkur, psixolingvistika, kognitiv rivojlanish, Sapir-Uorf gipotezasi, Vigotskiy nazariyasi, tushuncha, muloqot, nutq.
TIL VA JAMIYAT: TILNING IJTIMOIY HAYOTDAGI O‘RNI VA FUNKSIYALARI
ANNOTATSIYA Ushbu tezis til va jamiyat o‘rtasidagi o‘zaro murakkab munosabatlarning fundamental jihatlarini o‘rganishga bag‘ishlangan. Unda tilning nafaqat muloqot vositasi sifatidagi vazifasi, balki ijtimoiy hayotning turli sohalaridagi o‘rni hamda bajaradigan funksiyalari chuqur tahlil qilinadi. Tadqiqotda tilning jamiyatdagi integratsion, differensiatsiyalash, ekspressiv va kognitiv funksiyalari nazariy jihatdan asoslanib, empirik misollar bilan boyitilgan. Tezisda tilning ijtimoiy guruhlarni shakllantirish, madaniy qadriyatlarni avloddan-avlodga uzatish, ijtimoiy statusni belgilash hamda shaxsiy identifikatsiyani shakllantirishdagi hal qiluvchi roli yoritiladi. Shuningdek, til siyosati, til rejalashtirishi va ko‘p tillilik muammolari kabi dolzarb masalalar yuzasidan xulosalar beriladi.
Kalit so‘zlar: til, jamiyat, sotsiolingvistika, funksiya, muloqot, madaniyat, ijtimoiy status, til siyosati, ko‘p tillilik.
TIL MADANIYATI VA NUTQ MADANIYATI: ZAMONAVIY JAMIYATDA AHAMIYATI
ANNOTATSIYA Ushbu tezis til madaniyati va nutq madaniyatining zamonaviy jamiyatdagi o‘rnini va ahamiyatini tahlil qilishga bag‘ishlangan. Unda til madaniyatining til tizimining sof me’yorlarini saqlashdagi roli hamda nutq madaniyatining shaxsning kommunikativ mahorati va ijtimoiy muvaffaqiyatidagi hal qiluvchi ahamiyati yoritiladi. Tadqiqotda ushbu ikki tushuncha o‘rtasidagi farq va o‘zaro bog‘liqlik nazariy jihatdan asoslanib, empirik misollar bilan boyitilgan. Tezisda til madaniyatining bugungi axborotlashgan jamiyatda, ayniqsa, ijtimoiy tarmoqlar va ommaviy axborot vositalarida yuz berayotgan o‘zgarishlari, ularning nutq madaniyatiga ko‘rsatayotgan ta’siri chuqur tahlil qilinadi. Shuningdek, yaxshi nutq madaniyatiga ega bo‘lishning shaxsiy va professional rivojlanishdagi roli haqida xulosalar beriladi.
Kalit so‘zlar: til madaniyati, nutq madaniyati, kommunikatsiya, adabiy til, nutqiy etik, nutq mahorati, zamonaviy jamiyat, ijtimoiy tarmoqlar.
Abstract: Toothpastes are daily oral care products, the chemical composition of which is constantly changing due to production competition. It makes even more difficult for dentists to decide which toothpaste is best to recommend and for patients to choose one. The purpose of the article is to investigate the effect of different types of toothpaste and their ingredients. Recommendations for toothpaste choice and usage were developed from the best evedince available.
Key words: toothpaste, teeth, mouth, dentist, substances, smile, healthy, cleaning.
KONSTITUTSIYADA INSON HUQUQLARINI OʻRGANISH HAMDA FUQAROLARNING IJTIMOIY, SIYOSIY VA IQTISODIY HUQUQLARINI HIMOYA QILISHNING MUHIM VAZIFALARI
Annotatsiya. Demokratik fuqorolik jamiyatni qurishni maqsad qilib qo’ygan har qanday davlatning demokratlashuviga xos xususiyatlarni ko’rsatuvchi shartlaridan biri-inson huquq va erkinliklarining qonunlarda to’liq belgilanishi hamda ularning ta’minlanishi uchun shartsharoitlarning yaratilishi bilan belgilanadi. O’zbekistonda huquqiy demokratik davlatni qurishdan asosiy maqsad – ushbu davlatda yashovchi har bir fuqoroning huquq va erkinliklarini to’la ta’minlashdan iboratdir.
Kalit so'zlar. Fuqarolik burchlari, siyosiy huquqlar, iqtisodiy huquqlar, erkinliklar,
DUNYO AMALIYOTI VA O‘ZBEKISTON BARQAROR RIVOJLANISHDA KAMBAG‘ALLIKNI QISQARTIRISH: TAHLIL VA ISTIQBOLLAR
Annotatsiya. Maqolada dunyo tajribasi va Oʻzbekistonning kambagʻallikni kamaytirish boʻyicha olib borayotgan islohotlari tahlil qilinadi. Kambagʻallikni kamaytirish masalasida global miqyosdagi yondashuvlar, muvaffaqiyatli tajribalar, jumladan, Xitoy, Hindiston, Janubi-Sharqiy Osiyo davlatlarining yutuqlari oʻrganilgan. Oʻzbekistonning ijtimoiy siyosatidagi yangi tashabbuslar, jumladan, oilaviy tadbirkorlikni rivojlantirish, bandlikni taʼminlash, taʼlim va sogʻliqni saqlash sohasidagi dasturlar va ijtimoiy yordam mexanizmlarining samaradorligi tahlil qilingan. Shuningdek, kambagʻallikni kamaytirishga qaratilgan siyosatning istiqbollari va amalga oshirilishi lozim boʻlgan chora-tadbirlar boʻyicha xususiy taklif va tavsiyalar berilgan.
Kalit soʻzlar: kambagʻallikni kamaytirish, ijtimoiy siyosat, oʻzbekiston tajribasi, global amaliyot, ijtimoiy dasturlar, bandlikni taʼminlash, taʼlim va sogʻliqni saqlash
SAID AHMADNING "UFQ" ROMANIDAGI OBRAZLAR TALQINI
Annatatsiya: Said Ahmadning "Ufq" romani oʻzbek adabiyotida yetakchi oʻrin tutuvchi asar boʻlib, unda insonning ichki dunyosi, maʼnaviy qidiruvlari va hayotdagi turli toʻqimali mavzular chuqur badiiy uslubda ifodalangan. Roman qahramonlari orqali muallif insonning ijtimoiy, psixologik va falsafiy muammolarini koʻtarib, ularning shaxsiy va ijtimoiy oʻzgarishlarini tasvirlaydi. Asarda "ufq" (koʻzgu) ramzi orqali inson ongi, haqiqatni anglash va oʻzini oʻrganish kabi mavzular yoritiladi. Qahramonlarning obrazlari tahlil qilinganda, ularning har biri muayyan ijtimoiy yoki maʼnaviy jihatlarni ifodalovchi timsollar sifatida namoyon boʻladi. Said Ahmad badiiy mahorati bilan qahramonlarning ruhiy kechinmalari, dialoglari va harakatlari orqali oʻquvchiga hayotning murakkab tomonlarini anglash imkonini beradi.
Kalit so'zlar: insoniy erkinlik, axloqiy tanlov, ozod iroda, ma'naviyat, psixologik kurash, qadriyatlar tizimi, ufq,qahramon obrazi, ruhiy kechinma
САМБО СПОРТИНИНГ РИВОЖЛАНИШИ, АҲАМИЯТИ ВА ЖИСМОНИЙ ТАРБИЯДАГИ ЎРНИ
Аннотация: Ушбу мақолада самбо спорт турининг пайдо бўлиши, унинг техник ва тактик хусусиятлари, замонавий спорт тизимидаги аҳамияти ҳамда жисмоний тарбия ва ёшлар тарбиясидаги ўрни таҳлил қилинган. Шунингдек, самбо билан шуғулланишнинг инсон организмига ижобий таъсири ҳақида илмий далиллар келтирилган.
Калит сўзлар: Самбо, кураш, жисмоний тарбия, спорт, ўсмирлар, техник- тактик тайёргарлик
RIVOJLANMAGAN HOMILADORLIK: SABABLARI VA BARTARAF ETISH USULLARI
Annotatsiya. Ushbu maqolada rivojlanmagan homiladorlik tushunchasi, epidemiologiyasi, asosiy etiologik omillari, klinik ko‘rinishlari, diagnostika usullari va bartaraf etish choralarining ilmiy asoslari yoritilgan. Maqolada ushbu holatning ayol salomatligiga ta’siri, psixologik oqibatlari hamda profilaktika choralari tahlil qilinadi. Shuningdek, rivojlanmagan homiladorlikning oldini olishda zamonaviy tibbiy yondashuvlar va sog‘lom turmush tarzining ahamiyati ko‘rsatib o‘tilgan.
Kalit so‘zlar. rivojlanmagan homiladorlik, etiologiya, klinik ko‘rinish, diagnostika, davolash, profilaktika.
MAVZU: “EMOTSIONAL INTELLEKT VA SHAXSLARARO MULOQOTDA ISHONCHLILIKNI ANIQLASH OMILLARI”
ANNOTATSIYA Ushbu maqolada emotsional intellektning shaxslararo muloqot jarayonida yashirin emotsiyalarni anglashdagi ahamiyati tahlil qilinadi. Emotsional intellekt shaxsning o‘z emotsiyalarini boshqarishi, boshqalarning hissiyotlarini to‘g‘ri talqin qilishi va muloqotda samimiylikni baholash imkoniyatlarini oshirishi ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, emotsional intellekt darajasi yuqori bo‘lgan shaxslarning muloqotdagi ishonchliligi, yolg‘on signallarni sezish qobiliyati va ijtimoiy munosabatlarda samaradorligi ilmiy manbalar asosida yoritiladi. Tadqiqot psixologik kuzatuvlar, suhbatlar hamda nazariy tahlillarga asoslanadi.
Kalit so‘zlar: emotsional intellekt, yashirin emotsiyalar, shaxslararo muloqot, ishonchlilik, samimiylik, empatiya.
ADVANTAGES AND DISADVANTAGES OF USING HYBRID VEHICLES
Abstract. The article describes the advantages and disadvantages of using hybrid vehicles, and also highlights that urban vehicles that travel long distances during their lifetime (taxis are a typical example), vehicles that are less commonly used or mainly operate outside cities, of course, hybrid technology can be useful.
Keywords. Hybrid, internal combustion engine, electric, motor, transport, battery.
ADVANTAGES OF APPLYING A HYBRID SYSTEM IN VEHICLES
Abstract. This article describes the advantages of using a hybrid system in cars. The use of renewable sources is also covered.
Keywords. Electricity, energy, transport accumulator, efficiency, energy density.
SPORTCHILAR ORASIDA DOPING VOSITALARIDAN FOYDALANISH HOLATLARI VA ULARNING SALBIY OQIBATLARI.
Annotatsiya: Ushbu maqolada sportchilarning doping vositalaridan foydalanish holatlari, ularning asosiy sabablari va sog‘liqqa salbiy ta’siri tahlil qilinadi. Shuningdek, dopingning sportdagi axloqiy me’yorlarga zidligi, xalqaro tashkilotlarning unga qarshi kurashish usullari ham ko‘rib chiqilgan. Muallif ushbu muammoni bartaraf etish uchun ta’limiy, nazorat va huquqiy choralarni taklif etadi.
Kalit so‘zlar: doping, sportchilar, sog‘liq, musobaqa, diskvalifikatsiya, axloqiy me’yorlar, WADA, nazorat, salbiy oqibatlar.
JISMONIY MASHQLAR YURAK-QON TOMIR TIZIMIGA TA’SIRI: 18–25 YOSHLI TALABALAR MISOLIDA.
Annotatsiya: Mazkur tadqiqot 18–25 yoshli talabalar orasida jismoniy mashqlar yurak-qon tomir tizimiga qanday ta’sir ko‘rsatishini o‘rganishga qaratilgan. Tajriba asosida yurak urish tezligi, qon bosimi va jismoniy chidamlilik holati aniqlanib, muntazam jismoniy faollik yurak-qon tomir salomatligini yaxshilashi tasdiqlandi.
Kalit so‘zlar: jismoniy mashqlar, yurak-qon tomir tizimi, talabalar salomatligi, yurak urish tezligi, qon bosimi.
FUTBOLCHILAR ORASIDA MUSHAK TO‘QIMALARI TIKLANISHINING INDIVIDUAL XUSUSIYATLARI (BIOLOGIK KO‘RSATKICHLAR ASOSIDA).
Annotatsiya: Ushbu maqolada professional futbolchilarda mushak to‘qimalarining tiklanish jarayoni individual biologik xususiyatlar asosida o‘rganilgan. Kreatin kinaza, laktat, testosteron/kortizol nisbati kabi ko‘rsatkichlar mushak tiklanishiga ta’sir etuvchi omillar sifatida tahlil qilingan. Tadqiqot natijalari har bir sportchining organizmiga mos individual tiklanish dasturlarini ishlab chiqish zarurligini ko‘rsatadi.
Kalit so‘zlar: futbolchilar, mushak tiklanishi, biologik markerlar, kreatin kinaza, testosteron, individual yondashuv.
РОЛЬ КОМАНДНЫХ ВИДОВ СПОРТА В ФОРМИРОВАНИИ КОМАНДНОГО ДУХА СРЕДИ СОТРУДНИКОВ ОРГАНОВ ВНУТРЕННИХ ДЕЛ
Аннотация: В статье рассматривается значение командных видов спорта в процессе формирования командного духа среди сотрудников органов внутренних дел. Отмечается, что деятельность в системе правоохранительных органов требует высокого уровня взаимодействия, доверия и сплоченности между коллегами. Командные виды спорта, такие как футбол, волейбол, баскетбол и хоккей, способствуют развитию межличностных связей, навыков коммуникации, лидерства и способности действовать в условиях стресса. Автор анализирует теоретические и практические аспекты применения спортивной деятельности в подготовке и воспитании сотрудников МВД, а также делает акцент на необходимости системного внедрения таких форматов в рамках служебной и внеучебной подготовки.
Ключевые слова: командный дух, командные виды спорта, органы внутренних дел, физическая подготовка, психологическая устойчивость, сплоченность, межличностные отношения.
ЖИСМОНИЙ ФАОЛЛИК, САЛОМАТЛИК ВА ЗАРАРЛИ ОДАТЛАР: СЕМИРИШ, ТАМАКИ ЧЕКИШ ВА СПИРТЛИ ИЧИМЛИКЛАР ИСТЕЪМОЛИНИНГ ТАЪСИРИ
Аннотация: Ушбу мақолада жисмоний фаолликнинг инсон саломатлигига ижобий таъсири, шунингдек, семириш, тамаки маҳсулотларини чекиш ва спиртли ичимликлар истеъмолининг салбий оқибатлари ёритилган. Илмий таҳлиллар ва статистик маълумотлар асосида зарарли одатлар ва кам ҳаракатли турмуш тарзи ўртасидаги боғлиқлик кўрсатилган. Мақолада ушбу муаммоларнинг олдини олиш учун жисмоний маданият ва соғлом турмуш тарзини шакллантириш бўйича тавсиялар келтирилган.
Калит сўзлар: жисмоний фаоллик, саломатлик, семириш, тамаки, спиртли ичимликлар, профилактика.
СРАВНИТЕЛЬНЫЙ АНАЛИЗ ФИЗИЧЕСКОЙ ПОДГОТОВКИ СОТРУДНИКОВ МВД РАЗНЫХ СТРАН
Аннотация: Статья посвящена сравнительному анализу физической подготовки сотрудников органов внутренних дел (МВД) различных стран, включая Республики Узбекистан. В работе рассматриваются существующие подходы, методики и стандарты физической подготовки, а также их влияние на эффективность работы правоохранительных органов. Особое внимание уделяется изучению лучших практик зарубежных стран и возможности их применения в Узбекистане.
Ключевые слова: Физическая подготовка, сравнительный анализ, международный опыт, эффективность.
ИЧКИ ИШЛАР ОРГАНЛАРИ КУРСАНТЛАРИНИ ЖИСМОНИЙ ТАЙЁРГАРЛИК ВОСИТАСИДА МИЛЛИЙ ЎЗЛИК ВА ВАТАНПАРВАРЛИК РУҲИДА ТАРБИЯЛАШ ТИЗИМИНИ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ
Аннотация: Ушбу мақолада ички ишлар органлари курсантларини жисмоний тайёргарлик воситасида миллий ўзлик ва ватанпарварлик руҳида тарбиялаш тизимининг илмий-назарий асослари ва статистик таҳлиллари берилган. Миллий қадриятлар ва спорт усулларини уйғунлаштиришнинг педагогик самараси таҳлил этилган, жисмоний савия ва маънавий психологиянинг ўзаро боғлиқлиги очиб берилган. Замонавий спорт психологияси, физиологияси ва миллий-ахлоқий тарбия концепциялари асосида амалдаги тизимни такомиллаштириш йўллари таклиф этилган. Президент Ш.М. Мирзиёевнинг ёшлар тарбияси ва ватанпарварликка оид қарашлари илмий жиҳатдан ёритилган.
Калит сўзлар: ички ишлар органлари, жисмоний тайёргарлик, миллий ўзлик, ватанпарварлик, маънавий тарбия, педагогик тизим, илмий-назарий асослар, статистик таҳлил.
ФУТБОЛ КАК ФЕНОМЕН СОВРЕМЕННОЙ ФИЗИЧЕСКОЙ КУЛЬТУРЫ: ИСТОРИКО-СОЦИОЛОГИЧЕСКИЙ И ФИЗИОЛОГИЧЕСКИЙ АНАЛИЗ
Аннотация: Футбол - один из самых популярных видов спорта в мире, представляющий собой сложное явление, сочетающее физическую активность, культурные традиции, стратегию и социальную значимость. Настоящая статья посвящена изучению футбола с позиций истории, физиологии и социологии. Рассматриваются эволюция игры, ее влияние на общество, а также физические и когнитивные требования к спортсменам. Особое внимание уделено современным методам тренировки, роли тактической подготовки и интеграции технологий в анализ футбольной деятельности.
Ключевые слова: футбол, физическая культура, спорт, физиология, тактика, социология, тренировка, технологии
ВЛИЯНИЕ ФИЗИЧЕСКОЙ АКТИВНОСТИ ИГРОКОВ НА РЕЗУЛЬТАТИВНОСТЬ КОМАНДЫ: КОРРЕЛЯЦИОННЫЙ АНАЛИЗ НА ПРИМЕРЕ ЕВРОПЕЙСКИХ ФУТБОЛЬНЫХ ЧЕМПИОНАТОВ
Аннотация: В данной статье рассматривается влияние индивидуальной физической активности футболистов на результативность команды. На основе статистических данных пяти ведущих европейских лиг за сезон 2023/24 проведён корреляционный анализ между показателями средней дистанции, пройденной игроками за матч, и количеством голов, забитых командами. Полученные результаты позволяют сделать вывод о наличии умеренной положительной связи между уровнем физической нагрузки и атакующей эффективностью футбольных клубов.
Ключевые слова: футбол, корреляционный анализ, физическая активность, дистанция пробега, результативность, линейная регрессия, статистика в спорте, футбольная аналитика, европейские чемпионаты, физическая подготовка игроков
ВЛИЯНИЕ ИНДИВИДУАЛЬНОЙ СТАТИСТИКИ ПОЛУЗАЩИТНИКОВ НА ИТОГОВОЕ ПОЛОЖЕНИЕ КОМАНД В РПЛ: КОРРЕЛЯЦИОННЫЙ И СРАВНИТЕЛЬНЫЙ АНАЛИЗ
Аннотация: В статье проводится исследование зависимости между индивидуальной результативностью полузащитников (голевые передачи и ключевые пасы) и итоговым местом команды в турнирной таблице Российской Премьер-Лиги (РПЛ). Применены методы корреляционного анализа Пирсона и t-критерия Стьюдента для сравнения двух групп команд - первой пятёрки и нижней пятёрки таблицы. Также в тексте использованы высказывания российских тренеров и футболистов, подчеркивающие значимость полузащитников в командной игре.
Ключевые слова: Российская премьер-лига, футбол, полузащитники, t- критерий Стьюдента, корреляция, статистика, результативность, центр поля, РПЛ, аналитика.
ФИЗИЧЕСКАЯ ГОТОВНОСТЬ СЛУШАТЕЛЕЙ ИНСТИТУТА ПОВЫШЕНИЯ КВАЛИФИКАЦИИ МВД РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН: СРАВНИТЕЛЬНЫЙ АНАЛИЗ МЕТОДИК ПОДГОТОВКИ
Аннотация: Статья посвящена исследованию физической готовности слушателей института повышения квалификации МВД Республики Узбекистан. В работе проводился сравнительный анализ двух групп слушателей, проходивших занятия по физической подготовке различными методиками. Используя корреляционный анализ и тестирование по параметрам: бег на 100 метров, подтягивания на турнике и бег на 3000 метров, были выявлены значимые различия в физической готовности. Результаты позволили оценить эффективность применяемых методик и предложить рекомендации по их совершенствованию.
Ключевые слова: физическая подготовка, исследование, методики, корреляционный анализ, т-тест, бег, подтягивания.
KURASH - MILLIY MEROS VA JISMONIY RIVOJLANISH OMILI SIFATIDA
Annotatsiya: Mazkur maqolada kurash sport turining tarixi, uning jismoniy va ma’naviy tarbiyadagi ahamiyati hamda zamonaviy sport tizimida tutgan o‘rni tahlil etiladi. Ilmiy tahlil asosida kurashning inson organizmiga ta’siri, texnik va taktik tafovutlari, shuningdek, yosh avlodni vatanparvarlik, iroda va mas’uliyat tuyg‘usi asosida tarbiyalashdagi o‘rni ko‘rsatiladi. Kurashning sport sohasida rivojlanish tendensiyalari va uni xalqaro miqyosda ommalashtirish imkoniyatlari ham yoritiladi.
Kalit so‘zlar: kurash, milliy sport, jismoniy tarbiya, texnik tayyorgarlik, tarbiyaviy ahamiyat, yoshlar, sport texnologiyalari.
TANK QUROLLARINI UZOQ MASOFALARGA VA KO‘RINISHI CHEKLANGAN SHAROITDA QO‘LLASH TAJRIBASI
Annotatsiya. Ushbu maqolada muallif tank qurollaridan uzoq masofalarga va ko‘rinishi cheklangan sharoitda otishning o‘ziga xos tartib qoidalari hamda zamonaviy qurolli mojarolarda qo‘llanilgan tajribalari to‘g‘risida ma’lumotlar bergan.
Kalit so‘zlar: Tank, yopiq otish pozitsiyasi, qurolli mojaro, ko‘rinishi cheklangan sharoit, artilleriya, uzoq masofaga otish, azimut ko‘rsatkichi, smartfon, dron.
GENETIK KASALIKLARNING BIRINCH VA KEYINGI AVLODLARDA KELIB CHIQISHINING ASOSIY SABABLARI
ANNOTATSIYA Ushbu maqolada genetik kasalliklarning birinchi va keyingi avlodlarda kelib chiqishining asosiy sabablarini o‘rganish masalasi yoritilgan. Genetik kasalliklar irsiy omillar bilan bog‘liq bo‘lib, oilaviy irsiyat, xromosoma mutatsiyalari va atrof-muhit ta’siri natijasida avloddan-avlodga o‘tadi. Tadqiqotda genetik kasalliklarning tashxis usullari, irsiylik tahlillari va genetik maslahatlarning ahamiyati tahlil qilingan. Shuningdek, kasalliklarning oldini olish, ularni erta aniqlash va oilaviy rejalashtirish jarayonida amaliy choralar ishlab chiqilgan.
Kalit so'zlar: Genetik kasalliklar, irsiylik, xromosoma mutatsiyalari, avloddan- avlodga o‘tish, irsiy tahlil, genetik maslahat, sog‘lom avlod.
SHODIYA-BONU IBRAGIMOVA DONIYER QIZI SABOXAT ERGASHEVA MUXIDDIN QIZI