XITOZAN-1,2,4-TRIAZOL-3D METALL KOMPLEKSLARINING MIKROBLARGA QARSHI XUSUSIYATLARI: YANGI BIRIKMALAR SINTEZI VA QO’LLANILISHI - Sharopov Jahongir Mustaqim o’g’li; Sharafov Abbos Shokir o’g’li (Ta’lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 2025)
Annotatsiya:Ushbu maqolada xitozan asosida 1,2,4-triazol hosilalari bilan sintez qilingan o‘tuvchi metall komplekslarining (Fe(II), Co(II), Ni(II), Cu(II), Zn(II), Mn(II), Cr(III)) sintezi, koordinatsion tuzilmalari, spektroskopik xususiyatlari va mikroblarga qarshi faolligi tahlil qilingan. Komplekslar Shiff asoslari, "click" kimyosi va to‘g‘ridan-to‘g‘ri bog‘lash kabi usullar bilan hosil qilingan bo‘lib, ularning IR, UV- Vis, FTIR, XRD, SEM, TEM va boshqa instrumental usullar orqali tuzilmalari aniqlangan. Tadqiqotlar natijasida Co(II), Cu(II) va Zn(II) komplekslarining bakteriyalarga, zamburug‘larga va ayrim hollarda viruslarga qarshi yuqori faollikka ega ekani aniqlangan. Xususan, bu komplekslar biomembrana bilan elektrostatik ta’sir, ferment inhibatsiyasi va oksidlovchi stress mexanizmlari orqali mikroorganizmlar faoliyatini susaytiradi. Mazkur moddalarning farmatsevtika va agrotexnologiyada qo‘llanilishi istiqbolli hisoblanadi.