ELEKTR YURITMALAR. BOSHQARISH VA HIMOYA APPARATLARI. - Bahodirov Sherdor; Topvoldiyev Nodirbek Abdulhamid o‘g‘li (Ta’lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 2025)
Boshqaruv apparatlari. Boshqaruv apparatlari asosan quyidagi elementlarni o’z tarkibiga oladi: 1. Boshqarilayotgan koordinatalar darajasi va o’zgarish xarakterlarini aniqlovchi dasturiy qurilmalar. 2. Ekektr yuritmaning o’zini ishlashi va texnologik jarayonning borishi haqida ma’lumot beruvchi texnologik parametrlar va rostlanuvchi koordinatalar datchiklari. 3. Koordinata va parametrlar datchiklari va dasturiy qurilmalar signallari asosida boshqaruv signallarini ishlab chiquvchi rostlsgichlsr va funktsional o’zgartkichlar. 4. Signallar turi va darajasi, tok turi bo’yicha kirish va chiqish signallarini uyg’unlashtirish hisobiga barcha parametrlarni bir tizimga bog’lash imkonini beruvchi kelishtiruvchi elementlar. Boshqaruv apparatlariga rubilnik, o’chirgichlar, qaytaulagichlar, knopka stantsiyalari, magnitli ishga tushirgichlar, boshqaruv relelari, turli datchiklar, chegaralovchi o’chirgichlar, reostatlar va boshqa apparatlar kirishi mumkin. Magnitli ishga tushirgich – asosan uch fazali ist’emolchilarni (xususan elektr dvigatellarni tarmoqqa ulash yoki uzish, o’ta qizishdan himoyalash) boshqarishga mo’ljallangan kompleks apparatdir. Magnitli ishga tushirgichning asosiy elementlari. PME rusumli magnitli ishga tushirgichningning umumiy ko’rinishi 14.1-rasmda keltirilgan. Magnitli ishga tushirgichlar iste’molchilarni nol himoyasini ta’minlaydi. Agar tarmoqda birdan kuchlanish yo’qolsa, dvigatel tarmoqdan uzilib, uni qayta ulash faqat operator tomonidan tegishli tekshiruvdan so’ng amalga oshiriladi.