STRESS OMILLAR TA’SIRIDA GIPOTALAMO–GIPOFIZ–O‘SIMTA (GGU) TIZIMI TO‘QIMALARINING GISTOMORFOLOGIK O‘ZGARISHLARI - Ibaydullayev Naimaxon Adilbekovna; Xadjaeva Muqaddas Sati Maxamatovna (Ta’lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 2025)
Annotatsiya Stress — organizmning ichki va tashqi muhit omillariga moslashish reaksiyasidir. Bu jarayon organismning homeostazini saqlashga qaratilgan murakkab mexanizmlarni ishga tushiradi. Biologik omillar (infeksiyalar, travma, og‘ir jismoniy sharoit), kimyoviy omillar (zaharli modda, toksinlar), ruhiy omillar (ortiqcha psixologik yuk, xavotir, qo‘rquv) va ijtimoiy omillar (oilaviy nizolar, ish joyidagi stress, ijtimoiy cheklovlar) stressning asosiy turlarini tashkil qiladi. Stress sharoitida gipotalamo–gipofiz–o‘simta tizimi organizmning markaziy nevroendokrin boshqaruv markazi sifatida faollashadi va gormonlar sintezi tezlashadi. Ayniqsa, kortikotropin– rilizing gormon (CRH), adenokortikotropin gormon (ACTH) va glukokortikoidlar darajasi oshishi tufayli to‘qimalar va hujayralarda morfologik, funksional o‘zgarishlar yuzaga keladi.