Ta'limda raqamli texnologiyalarni tadbiq etishning zamonaviy tendensiyalari va rivojlanish omillari
Ilmiy-amaliy konferensiyasi materiallari tо‘plamida Respublikamiz o’qituvchilari, soha mutaxasislari, ilmiy tadqiqotchilar, magistrlar, talabalarning ilmiy maqolalari о‘rin olgan
СОЯНИНГ ДОН СИФАТ КЎСАТКИЧЛАРИГА МАЪДАНЛИ ЎҒИТ МЕЪЁРЛАРИНИ ТАЪСИРИ
Аннотация: Мазкур мақолада соянинг махаллий нав ва хорижий навини маданили ўғит меъёриларини соя навларининг поя баландлигигамаъданили ўғитлар меъёрларининг таъсирини аниқлаш тўғрисидаги маълумотлар ўрин олган. Тадқиқотнинг объекти сифатида соянинг махаллий Хосилдор, нав ва хорижий Селекта-302 нави олинган. Тажрибада: Умуман олганда соя экинига қўлланилган азотли ўғит меъёрини оширилиб борилиши дон таркибидаги мой миқдорини кўпайишига, оқсил миқдорини эса камайишига таъсир кўрсатиши аниқланди.
Калит сўзлар: соя, нав, вариянт,кўчат, поя, барг, маъданли ўғит, гуллаш, дуккаклаш ,пишиш.грамм,дон,сифат.
УРУҒ ЭКИШ ТИЗИМЛАРИ ВА МАЪДАНЛИ ЎҒИТЛАР МЕЪЁРЛАРИНИ КУНГАБОҚАР НАВЛАРИНИНГ ПОЯ БАЛАНДИЛИГИГА ТАЪСИРИ
Аннотация: Мазкур мақолада кунгабоқарниннг махаллий навлари ва хорижий дурагайларини экиш схемалари ва озиқлантириш меъёрларини ўсимлик поясининг баландлигига таъсирини аниқлаш тўғрисидаги маълумотлар ўрин олган. Тадқиқотнинг объекти сифатида кунгабоқарниннг махаллий Жахонгир, Диёр навлари ва хорижий Умник F1 ва Элион F1 дурагайлари олинган. Тадқиқот натижасида кунгабоқарниннг махаллий навлари ва хорижий дурагайларини экиш схемасини 60х20х1 дан 60х30х1 га ўзгартирилганда ва маъданли ўғитлар миқдори оширилганда поя баландлиги юқори бўлиши аниқлан.
Калит сўзлар: кунгабоқар, нав, экиш схемалари, илдиз, поя, барг, маъданли ўғит,саватча, гуллаш, пишиш, вегетация.
RESPUBLIKAMIZDA BOG‘DORCHILIKDA UCHRAYDIGAN ZARARKUNANDALARGA QARSHI SAMARALI KURASHISH MEXANIZMINI TAKOMILLASHTIRISH
Annotatsiya: Respublikamiz qishloq xo‘jaligi sohasida bog‘dorchilik eng muhim yo‘nalishlardan biridir. Bog‘dorchilik tarmog‘ini rivojlantirish, undan yuqori va sifatli hosil olish, aholining oziq-ovqat masalalarini hal qilish, yangi ish o‘rinlari yaratish va eksport imkoniyatlarini kengaytirish uchun asos bo‘lib xizmat qiladi. Shu sababli ushbu sohaning barqarorligini ta’minlash, bog‘dorchilikka salbiy ta’sir ko‘rsatadigan omillarni bartaraf etish dolzarb ahamiyatga ega. Zararkunandalar bog‘dorchilikning asosiy muammolaridan biridir. Ular o‘simliklarning o‘sishi, meva bog‘larining hosildorligi va sifatiga jiddiy zarar yetkazadi. Zararkunandalarga qarshi samarali kurashish uchun mexanizmlarni takomillashtirish muhim sanaladi. Ushbu tezisda Respublikamizda bog‘dorchilikda uchraydigan zararkunandalarga qarshi samarali kurashish mexanizmini takomillashtirish haqida ma'lumotlar berilgan.
Kalit soʻzlar: bog‘dorchilik, eksport, oziq-ovqat, aholi, zararkunandalar, agrotexnik tadbirlar, dorilar, biologik usullar.
O‘ZBEKISTONDA FITOSANITARIYA MONITORING TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISH
Annotatsiya: O‘zbekistonda fitosanitariya monitoring tizimini takomillashtirish muhim ahamiyat kasb etadi. Qishloq xo‘jaligi mamlakat iqtisodiyotida yetakchi tarmoqlardan biri hisoblanib, unda ekinlarning sog‘lom va yuqori hosilli bo‘lishi fitosanitariya xavfsizligi darajasiga bevosita bog‘liq. Fitosanitariya monitoringi ekin maydonlarida zararli organizmlar, karantin ob’ektlari va boshqa zarar yetkazuvchi omillarni aniqlash, ularning tarqalish darajasini baholash va o‘z vaqtida profilaktik choralar ko‘rishda asosiy ahamiyatga ega. Ushbu tezisda O‘zbekistonda fitosanitariya monitoring tizimini takomillashtirish haqida ma'lumotlar berilgan.
Kalit soʻzlar: fitosanitariya, oziq-ovqat, qishloq xo‘jaligi, zamonaviy monitoring, zararkunandalar, iqtisodiyot, oziq-ovqat xavfsizligi
HARAKATLAR STRATEGIYASI”NING ISHLAB CHIQILISHI TARIXI VA DAVLAT QURILISHIDA TUTGAN O‘RNI
Annotatsiya. Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasida 2017-yilda qabul qilingan “Harakatlar strategiyasi”ning ishlab chiqilish jarayoni, tarixiy ahamiyati va davlat qurilishi tizimidagi roli tahlil qilinadi. Strategiyaning beshta ustuvor yo‘nalishi – davlat va jamiyat qurilishini takomillashtirish, qonun ustuvorligi, iqtisodiyotni rivojlantirish, ijtimoiy sohani mustahkamlash hamda xavfsizlik va tashqi siyosatni kuchaytirish yo‘nalishlari – mamlakatda amalga oshirilgan tub islohotlar asosida ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, strategiyaning O‘zbekistonni yangi taraqqiyot bosqichiga olib chiqqan dastur sifatidagi o‘rni va “Yangi O‘zbekiston” g‘oyasining shakllanishiga ta’siri yoritilgan.
TEACHING MEDICAL ENGLISH FOR FOREIGN STUDENTS USING INTERNET TECHNOLOGIES
Abstract: The rapid development of digital tools and online learning platforms has significantly transformed the field of medical education. One of the most promising directions is the teaching of Medical English to foreign students through internet technologies. This paper explores the effectiveness of digital methods in enhancing medical language competence, improving communication skills, and providing access to authentic medical contexts. It highlights the role of interactive technologies, online resources, and virtual simulations in creating an engaging and student-centered learning environment.
Keywords: intractive methods, computers, gadgets, digital
USING INTERATIVЕ MЕTHODS IN TЕACHING ENGLISH
Annotation: This thesis discusses the importance of using interactive methods in teaching English as a foreign language. The study emphasizes that interactive approaches increase students’ engagement, motivation, and communication skills by creating a learner-centered environment. It describes several effective interactive techniques such as brainstorming, role play, debates, pair work, group discussion, project work, and interactive games. These methods encourage learners to think critically, cooperate with peers, and use the English language in real-life situations. The author concludes that interactive teaching strategies make English lessons more effective, enjoyable, and practical, preparing students for real communication in the modern world.
Keywords: interactive methods, English teaching, communication, motivation, student-centered learning.
QARAKO‘L QO‘YLARINING SAMARADORLIGINI OSHIRISH
O‘zbekiston Respublikasi iqtisodiyotining muhim tarmoqlaridan biri bu — chorvachilik, xususan, qo‘ychilikdir. Mamlakatimizda asrlar davomida shakllangan qo‘ychilik madaniyati nafaqat aholi oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlash, balki yengil sanoat uchun muhim xom ashyo manbai hisoblanadi. Ayniqsa, Qarako‘l qo‘ychiligi O‘zbekistonning tarixiy va iqtisodiy rivojida o‘ziga xos o‘rin tutadi. Qarako‘l qo‘ylarining noyob xususiyatlari — ularning mo‘ynasi, go‘shti, suti va naslchilik salohiyati — sohani rivojlantirish uchun katta imkoniyatlar yaratadi. So‘nggi yillarda mamlakatimizda naslchilik ishlarini ilmiy asosda tashkil etish, genetik resurslarni saqlash va ishlab chiqarish samaradorligini oshirish borasida keng ko‘lamli ishlar amalga oshirilmoqda. Shu bilan birga, ekologik omillar, oziqlantirish tizimi, parvarish sharoiti va seleksiya jarayonlarining mukammal yo‘lga qo‘yilmaganligi natijasida ayrim xo‘jaliklarda o‘nindorlik past darajada qolmoqda. Shuning uchun qarako‘l qo‘ylarining o‘nindorligini oshirish, ya’ni har bir urg‘ochi qo‘ydan ko‘proq va sifatli nasl olish masalasi bugungi kunda chorvachilikni rivojlantirishda dolzarb ahamiyat kasb etmoqda. Mazkur tezisda qarako‘l qo‘ylarining biologik va genetik xususiyatlari, o‘nindorlikka ta’sir etuvchi omillar, oziqlantirish va parvarish tizimining takomillashtirilgan usullari, shuningdek, sun’iy urug‘lantirish va seleksiya ishlari samaradorligini oshirish yo‘llari ilmiy tahlil qilinadi. Qarako‘l qo‘ychiligi O‘zbekistonning asosan Buxoro, Navoiy, Qashqadaryo, Surxondaryo va Jizzax viloyatlarida keng rivojlangan. Bu zotli qo‘ylarning asosiy afzalligi — ularning mo‘ynasi (ya’ni “qarako‘l terisi”) juda qimmatbaho mahsulot hisoblanadi. Dunyo miqyosida “Buxoro qarako‘li” brendi alohida e’tirof etilgan. Bundan tashqari, bu qo‘ylar ekologik sharoitga chidamli, kam suv va ozuqa sharoitida ham yashovchanligi bilan ajralib turadi.
MUSTAQILLIK YILLARIDA O’ZBEKISTONDA XALQARO MADANIY TADBIRLAR VA FESTIVALLARNING TARIXI
Annotatsiya: Maqolada O’zbekiston Respublikasining mustaqillikka erishgandan so’ng madaniyat sohasida amalgam oshirilgan islohotlar, xalqaro miqyosdagi madaniy tadbirlar va festivallarning shakillanishi rivojlanish boshqichlari ularni ijtimoiy siyosiy va iqtisodiy ahamiyati tahlil qilgan. Shunindek O’zbekistonning xalqaro madaniy aloqalarda tutgan o’rni festivallar orqali mamlakat imidjining shakllanish va milliy qadriyatlarning jahon miqyosida targ’ib etilishi masalalari yoritilgan.
Kalit sozlari:mustaqillik, madaniyat, festival, sharq taronalari , milliy qadriyatlar,madaniy diplomatiya, xalqaro hamkorlik.
JUFTTUYOQLI HAYVONLARDA QAYT ETILGAN NEMATODALAR
Annotatsiya: O‘zbekiston hududida sutemizuvchilar sinfining jufttuyoqlilar turkumi bug‘usimonlar, quvushshoxlilar va to‘ng‘izsimonlar oilasiga tegishli 12 turi yashaydi va parazit nematodalarning definitiv xo‘jayinlari hisoblanadi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, jufttuyoqli hayvonlarda jami 106 turdagi nematodalar qayd etilgan bo‘lib, jumladan qo‘ylarda - 85, echkilarda – 66 va qoramollarda – 44, yovvoyi cho‘chqada - 8, xongulda -7, yelikda -16, sibir tog‘ echkisida - 25, morxo‘rda - 15, muflonda - 31, arxarda - 33, sayg‘oqda - 13 va jayronda – 20. Ular Chromadorea sinfiga tegishli bo‘lgan 17 oilaga mansubdir. Turlar tarkibi va soni bo‘yicha ko‘p bo‘lgani Haemonchidae, Molineidae va Trichostrongylidae oilalariga to‘g‘ri keldi. Jufttuyoqli hayvonlar ichida bug‘u va cho‘chqalarga nisbatan quvushshoxlilar vakillarida ko‘plab obligat parazitlar qayd etilgan.
aKalitli so‘zlar: jufttuyoqli, quvushshoxli, nematoda, definitiv xo‘jayin, obligat parazit.
КЛИНИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ P 53 И BCL-2 АПОПТОЗА ПРИ ОСТЕОГЕННОЙ САРКОМЕ
Цель: изучение экспрессии маркеров апоптозной активности в опухолевых клетках у больных с остеогенной саркомой. Материал и методы. Обследовано 48 больных с остеогенной саркомой T1-2N0-1M0. 28 пациентов были мужского пола, 20 – женского. У 50,9% опухоль локализовалась в бедренной кости, у 30,9% - в большеберцовой кости и у 18,2% - в малоберцовой кости. В зависимости от методов лечения больные были разделены на две группы: I группа (9), в связи с местным распространением опухолевого процесса в окружающие мягкие ткани больным лечение начато с оперативного вмешательства и в последующем проведена адъювантная химиотерапия. II группа (39), лечение начато с неоадъювантной химиотерапии, в последующем произведено оперативное вмешательство и адъювантная химиотерапия. Химиотерапия в неоадъювантном (2-4 курса) и адъювантном (4-5 курсов) режимах проведена по схеме САР (циклофосфан + доксорубицин + цисплатин). Для оценки эффективности лечения и прогноза заболевания в обеих лечебных группах изучены показатели (онкомаркеров ) р 53 и (онкомаркеров) bcl–2.
O‘ZBEK TILSHUNOSLIGIDA BADIIY MATNDA INTERTEKSTUALLIGI
Keyingi matnda keltirilgan kelinning onasiga – konfet fabrikasi, tog‘asiga – araq zavodi, o‘lgan buvisiga – yangi kafan ko‘chirmasi esa o‘zbek tilida so‘zlashuvchi til egalarining asosiy vakillariga “Uchrashuv” nomli telefilm orqali juda yaxshi tanish. (Bu so‘zlar O‘zbekiston xalq artisti Ergash Karimov tomonidan aytiladi) SHu sababli mazkur matn mazmunini tushunish uchun maxsus bilim talab etilmaydi. Binobarin, bu matn ko‘pchilikka tanish ekanligi va shu boisdan qayta tiklanish xususiyatiga egaligi bilan pretsedent matnga misol bo‘la oladi. Umuman, o‘zbek tilidagi mashhur she’r va qo‘shiqlardan, Qur’on va Hadislar, latifalar, ertak, rivoyat, kinofilmlardan olingan matnlarni pretsedent matnlar sirasiga kiritish mumkin. Ular matn tarkibida aynan yoki o‘zgartirilgan holatda qo‘llanishi mumkin.
O‘ZBEKISTONDA ICHKI SAVDO TIZIMINING TARIXIY RIVOJLANISHI: AN’ANAVIY BOZORLARDAN ZAMONAVIY SAVDO MARKAZLARIGACHA
Annotatsiya: Ushbu maqolada O‘zbekiston hududida ichki savdo tizimining shakllanishi va tarixiy rivojlanish bosqichlari, an’anaviy bozorlardan boshlab zamonaviy savdo markazlari va raqamli savdo maydonlarigacha bo‘lgan evolyutsiya jarayoni tahlil qilinadi. Maqolada qadimiy karvon yo‘llari va bozorlarda shakllangan iqtisodiy madaniyat, mustaqillikdan keyingi islohotlar, bozor iqtisodiyotiga o‘tish, xususiy sektorning kuchayishi hamda elektron tijoratning bugungi kundagi o‘rni batafsil yoritilgan. Ichki savdoning iqtisodiy o‘sish, ish o‘rinlari yaratish va aholi farovonligini oshirishidagi roli ham tahlil qilinadi.
Kalit so‘zlar: ichki savdo, bozor, savdo markazlari, iqtisodiy rivojlanish, elektron tijorat, islohotlar, O‘zbekiston.
GEPATIT B: TA’RIFI, YUQISH MEXANIZMI VA OLDINI OLISH CHORA TADBIRLARI
Annotatsiya: Ushbu maqolada virusli gepatit B kasalligining asosiy sabablari, yuqish mexanizmlari, belgilari, davolash va profilaktika choralari haqida ma’lumotlar keltirilgan. Gepatit B — jigarni zararlovchi, viruslar orqali yuqadigan infeksion kasallik bo‘lib, butun dunyoda sog‘liqni saqlash tizimida muhim muammo hisoblanadi. Maqola o‘quvchi uchun soddaroq tilda yozilgan bo‘lib, unda kasallikdan qanday himoyalanish mumkinligi, vaksinaning ahamiyati va gigiyena qoidalariga rioya qilishning roli yoritilgan.
Kalit so‘zlar: Virusli gepatit B, jigar, infeksiya, virus, vaksina, yuqish yo‘llari, profilaktika, immunitet.
О'ZBEKISTONDA MILLIY SPORT TURLARI VA O'YINLARINI RIVOJLANTIRISH TARIXI
O‘zbek xalqining boy madaniy merosi sifatida milliy sport turlari va o‘yinlari yillar davomida nafaqat jismoniy salohiyatni, balki axloqiy, irodaviy va estetik qadriyatlarni rivojlantirishga xizmat qilgan. Ushbu maqolada O‘zbekistonda milliy sport turlarining rivojlanish bosqichlari, ularning tarixiy ildizlari, xalq orasidagi ommaviyligi va hozirgi kunda davlat siyosati orqali qanday qo‘llab-quvvatlanayotgani ilmiy asosda tahlil qilinadi. Shuningdek, maqolada milliy sport turlarining yoshlar tarbiyasidagi roli, xalqaro miqyosdagi e’tirofi va sportning madaniy diplomatiyadagi ahamiyati ochib beriladi. Tarixiy manbalar, rasmiy qarorlar va zamonaviy tahlillar asosida tayyorlangan ushbu ilmiy ish O‘zbekistonda milliy sport harakatining o‘ziga xos xususiyatlarini yoritadi.
Kalit so‘zlar: milliy sport, tarixiy meros, kurash, ot sporti, dorbozlik, O‘zbekiston, sport siyosati, yoshlar tarbiyasi.
СУТНИ ТУРЛИ ТЕМПЕРАТУРАЛАРДА САКЛАШДА МИКРОБ БИЛАН ИФЛОСЛАНИШ ДАРАЖАСИНИ КИЁСЛАШ
Аннотация: Маълумки сигирлардан согиб олинган сут таркиби доимий бир хил булмайди. Бунинг сабаблари сигирларни озик-овкатлари уларнинг ёши орик семизлигига боглик булади. Бундан ташқари, сут тез бузиладиган маҳсулот ҳисобланиб, турли сақлаш ҳароратларида микрофлоранинг ўсиши ва кўпайиши учун қулай муҳит бўлиб хизмат қилади. Ушбу мақолада сутни сақлаш ҳарорат режимининг бузилиши микрофлора ўсиш тезлигига таъсири кўриб чиқилади. Тавсия етилган ҳароратдан юқорига кўтарилиши бактериялар, жумладан санитария кўрсаткич микроорганизмларининг тезроқ кўпайишига олиб келиши кўрсатилган. Aдабиёт маълумотлари ва турли ҳароратда микроблар сони таққослаш жадвали келтирилган.
Калит сўзлар: сут микрофлораси; ҳарорат режими; сақлаш; БГКП; бактериялар ўсиши; санитар кўрсаткичлари
MUTRIBIY SAMARQANDIYNING “NUSXA-YI ZEBO-I JAHONGIR” ASARI MUHIM TARIXIY MANBA SIFATIDA
Annotatsiya: Mazkur maqolada mashhur tazkiranavis va adabiyotshunos olim Sulton Muhammad Mutribi Samarqandiyning “Nusxa-yi zeboi Jahongir” asari tarixiy manba sifatidagi ahamiyati tahlil qilinadi. Asarning yaratilish tarixi, tuzilishi, mazmun doirasi hamda unda yoritilgan XVI–XVII asrlar adabiy-madaniy muhiti ilmiy asosda o‘rganilgan. Tadqiqotda asarning O‘rta Osiyo, Eron va Hindiston xalqlari o‘rtasidagi madaniy aloqalarni o‘rganishdagi manbaviy ahamiyati, shuningdek, Mutribiyning “Tazkirat-ush-shuaro” asari bilan uzviy bog‘liqligi ko‘rsatib o‘tiladi. Muallif asar orqali o‘z davrining adabiy, ilmiy va ijtimoiy muhitini yoritganini, shoirlar, olimlar hamda saroy arboblari o‘rtasidagi ilmiy-ijodiy munosabatlarni aniq dalillar bilan bayon etganini ta’kidlaydi. Shuningdek, “Nusxa-yi zeboi Jahongir” asari orqali Markaziy Osiyo va Hindiston adabiy maktablari o‘rtasidagi uzviylik hamda forsiy tazkiranaviy an’analarning rivojlanish yo‘nalishlari yoritib beriladi. Ushbu tadqiqot Mutribiy asarining o‘z davr adabiy jarayonlari va madaniy aloqalarini o‘rganishdagi o‘rni va tarixiy qiymatini aniqlashga qaratilgan.
Kalit so’zlar: Mutribi Samarqandiy, “Nusxa-yi zeboi Jahongir”, Jahongir podshoh, tazkiranaviy an’ana, Markaziy Osiyo, Hindiston, fors adabiyoti, tarixiy manba, madaniy aloqalar, XVII asr adabiy muhiti.
MUNGLI KO‘ZLAR ASARIDA BOLANING ICHKI KECHINMALARI VA ULARNING BADIIY IFODASI
Annotatsiya: Mazkur maqolada hozirgi o‘zbek nasrida bola psixologizmining badiiy talqini o‘rganiladi. Maqolada Xudoyberi To`xtaboyevning „Mungli ko`zlar“ nomli asarida bola psixologyasining badiiy xususiyatlari va bola ruiyati masalalari o`rganiladi. Ushbu asarda bolalar dunyoqarashi, ruhiy kechinmalari, ichki ziddiyatlari va ijtimoiy muhit bilan munosabatlari o‘ziga xos badiiy uslubda yoritilgan.
ПРИНЦИПЫ ИСПОЛЬЗОВАНИЯ ИНТЕРАКТИВНЫХ СРЕДСТВ НА УРОКАХ РУССКОГО ЯЗЫКА ДЛЯ АКТИВИЗАЦИИ ПОЗНАВАТЕЛЬНОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ УЧАЩИХСЯ
В современной системе образования все более широко применяются информационные технологии. Отношение педагогов к новым явлениям образовательной действительности неоднозначно, однако большинство преподавателей полагает, что системное проведение мультимедийных уроков, и в том числе уроков с применением интерактивных технологий достаточно эффективно.[3,с.544] В условиях нового информационного общества и информатизации образования самостоятельное непрерывное пополнение знаний и их применение становится потребностью человека на протяжении всей его жизни. Увеличение информационной нагрузки на уроках русского языка заставляет задуматься над тем, каким образом поддержать познавательный интерес школьников к изучаемому предмету, их активность в течение урока. Опираясь на исследования ведущих узбекских и российских психологов и педагогов, мы считаем, что использование компьютера на уроке позволяет учителю создать информационную среду, стимулирующую интерес и активность учащихся.
Ключевые слова: информационные технологии, слово, интерактивные средства, познавательная деятельность.
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA TURIZM SOHASINING SHAKLLANISHI VA RIVOJLANISH BOSQICHLARI
Annotatsiya: Mazkur tezisda O‘zbekiston Respublikasida turizm sohasining shakllanishi va rivojlanish bosqichlari yoritilgan. Mustaqillikdan so‘ng turizm sohasining huquqiy asoslari yaratilgani, so‘nggi yillarda esa turizmni iqtisodiyotning strategik tarmog‘iga aylantirish yo‘lida amalga oshirilgan islohotlar tahlil qilingan. Shuningdek, mamlakatda turizmning yangi yo‘nalishlari - ekologik, ziyorat va gastronomik turlarining shakllanishi, ularning iqtisodiy ahamiyati hamda hududiy rivojlanishga ta’siri ko‘rsatib o‘tilgan.
Kalit so‘zlar: Turizm, rivojlanish bosqichlari, O‘zbekiston, iqtisodiyot, infratuzilma, ziyorat turizmi, ekologik turizm, milliy brend, islohotlar, strategik yo‘nalish.
ESKIRGAN SO’ZLARNING ASAR JOZIBADORLIGINI TA’MINLASHDAGI O’RNI
“Tirik jonlarning oʻnib- oʻsishi uchun toza havoning ahamiyati qanchalik katta boʻlsa, adabiyotimizning ravnaqi uchun chinakam badiiy tilning ahamiyati ham shunchalik zoʻr”[1] Haqiqatdan ham badiiy asar o'z o'quvchilarini topishi uchun unda til unsurlaridan foydalana olish ahamiyatlidir. Ijodkor mahoratli va badiiy tafakkuri kuchli bo'lgandagina u o'z tili va uslubiga ega bo'ladi. Adabiyotshunoslar uslub atamasini kerakli deb hisoblasalar, tilshunoslar tilni ko'proq ahamiyatli deb hisoblaydilar. Mening nazdimda, til orqali uning uslubi namoyon bo'ladi. Kuzatamizki, Tog'ay Murod asarlarida takrorlar va dialektik birliklardan foydalanish ustunlik qilsa, Odil Yoqubov asarlarida adabiy normaga amal qilishini ko'proq kuzatamiz. Ijodkor uslubini belgilashda poetik individuallikni ta'minlovchi vositalar mavjud bo'ladikim, ular asarga tosh kabi sayqal berib uni ma'lum shaklga soladi. Bunday poetik individuallikni ta’minlovchi vositalar, asosan, leksik sath birliklarida kuzatiladi. Sinonimlar, omonimlar, antonimlar, shevalardan foydalanish, xiazm, takrorlar, oksyumoronlar hamda eskirgan so'zlar shular jumlasiga kiradi. Poetik individuallikni ta’minlashda leksik sathning har biridan o’z o’rnida foydalinishi muhim ahamiyatga ega. Biz eskirgan so’zlar badiiy matnda qanchalik muhim ahamiyatga ega ekanligini ko’rib chiqsak maqsadga muvofiq bo’lar edi.bizga yaxshi ma’lumki, eskirgan so'zlar ikki xil bo'ladi: tarixiy so'zlar va arxaizmlar.
ХАЛҚАРО ФАКТОРИНГ: НАЗАРИЯ ВА АМАЛИЁТ (ЎЗМИЛЛИЙБАНК МИСОЛИДА
Аннотация: Мақолада халқаро факторингнинг назарий ва амалий жиҳатлари, унинг экспорт фаолиятидаги ўрни ҳамда Ўзбекистондаги амалиёти “Ўзмиллийбанк” мисолида таҳлил қилинган. Тадқиқотда факторингнинг турлари, халқаро ҳуқуқий асослари, мавжуд муаммолар ва уларни бартараф этиш йўллари кўрсатилган. Муаллиф томонидан халқаро ҳамкорликни кенгайтириш, ҳуқуқий база ва технологик инфратузилмани такомиллаштириш бўйича аниқ тавсиялар илгари сурилган.
Калит сўзлар: халқаро факторинг, экспорт молиялаштириши, дебиторлик қарзи, тўлов хавфи, Ўзмиллийбанк, FCI, хеджинг, рақамли платформа.
RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR ASOSIDA ICHKI BOZORDA FAKTORING XIZMATLARINI RIVOJLANTIRISH IMKONIYATLARI
Annotatsiya: Ushbu tezisda O‘zbekiston ichki bozorida raqamli texnologiyalar asosida faktoring xizmatlarini rivojlantirish imkoniyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqot doirasida OZ PLANET raqamli platformasi misolida faktoring operatsiyalarining raqamlashtirilgan shakli, uning afzalliklari, mavjud muammolari va takomillashtirish yo‘nalishlari ko‘rib chiqilgan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, raqamli faktoring tizimi kichik va o‘rta biznes subyektlarining moliyaviy inklyuziyasini kengaytirish, shaffoflikni ta’minlash va iqtisodiy samaradorlikni oshirishda muhim ahamiyat kasb etadi.
Kalit so‘zlar: raqamli faktoring, fintex, OZ PLANET, kichik va o‘rta biznes, raqamli iqtisodiyot, elektron hujjat aylanishi, kiberxavfsizlik, moliyaviy inklyuziya.
TA'LIMNING TARIXIY BOSQICHLARI VA BUGUNGI ZAMONAVIY TA'LIM YUTUQ VA KAMCHILIKLARI
Mazkur tezisda insoniyat taraqqiyoti davomida ta’lim tizimining shakllanish bosqichlari, qadimgi davrlardan boshlab bugungi zamonaviy ta’limgacha bo‘lgan jarayonlar chuqur tahlil etiladi. Shuningdek, zamonaviy ta’lim tizimining yutuq va kamchiliklari tahlil qilinib, O‘zbekiston ta’lim tizimi misolida islohotlarning samaradorligi yoritiladi. Tadqiqotda tarixiy yondashuv, solishtirma tahlil va statistik ma’lumotlardan foydalanilgan.
Kalit so‘zlar: ta’lim tizimi, tarixiy bosqichlar, zamonaviy ta’lim, innovatsion texnologiyalar, raqamli ta’lim, yutuqlar, kamchiliklar.
TA’LIMNING TARIXIY BOSQICHLARI VA SUN’IY INTELLEKT ASOSIDA RIVOJLANAYOTGAN ZAMONAVIY TA’LIM TIZIMI
Mazkur tezisda ta’lim tizimining tarixiy rivojlanish bosqichlari va bugungi kunda sun’iy intellekt texnologiyalari asosida shakllanayotgan zamonaviy ta’lim tizimining mohiyati ilmiy asosda tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida qadimgi davrlardan boshlab ta’lim jarayonida qo‘llanilgan metodlardan tortib, hozirgi raqamli transformatsiya davriga qadar bo‘lgan o‘zgarishlar ketma-ket yoritiladi. Ayniqsa, sun’iy intellektning o‘qitish, baholash va o‘quvchilarning individual o‘zlashtirish jarayoniga ta’siri, uning afzalliklari va kamchiliklari aniq misollar yordamida ko‘rsatiladi.
Kalit so‘zlar: ta’lim tarixi, sun’iy intellekt, zamonaviy ta’lim tizimi, raqamli texnologiyalar, o‘quv jarayoni, pedagogik innovatsiya.
IQTISODIYOTNI RIVOJLANTIRISHDA INNOVATSIYALARNING ROLI
Annotatsiya Ushbu maqolada innovatsiyalar iqtisodiyotni rivojlantirishning eng xarakterli xususiyatlaridan biriga aylanib borayotganligi va bozor rivojlanishini tezlashtiruvchi omil sifatida tahlil qilingan. Shuningdek, zamonaviy dunyoda innovatsiyalardan keng foydalanish orqali- tadbirkorlikni jadal rivojlantirishga erishish mumkinligi haqida taklif va tavsiyalar berilgan.
Kalit so'zlar: Innovatsiya, kapital, innovatsion jarayon, ishlab chiqarish omillari, innovatsion strategiya, innovatsion tadbirkorlik.
TASHKILIY-IQTISODIY MEXANIZMLARNI TAKMONLASH ISHLAB CHIQISHLARI. FARG'ONA VILOYATI SANOAT KOMPETENSIYASINI OSHIRISH
Farg‘ona viloyati O‘zbekistonning sanoat sohasidagi muhim mintaqalaridan biri hisoblanadi qishloq xo'jaligi va sanoat tarmoqlarining muvaffaqiyatli birgalikda rivojlanishi bilan ajralib turadi. Farg‘ona viloyati iqtisodiyotda muhim o‘rin tutadigan hududlardan biridir . O‘zbekistonning rivojlanishi, uning sanoati nafaqat talablarni qondirishda katta ahamiyatga ega mamlakatning ichki ehtiyojlari, balki eksport salohiyatini oshirishda ham. Mintaqaviy sanoat neft-kimyo, toʻqimachilik, oziq-ovqat va qurilish materiallari kabi strategik tarmoqlarni oʻz ichiga oladi. Ayni paytda zamonaviy talablarga javob beradigan ishlab chiqarish tizimini shakllantirish va joriy etish texnologik innovatsiyalar hududiy sanoatni rivojlantirishning asosiy yo‘nalishlaridan biridir. Bugungi kunda jahon iqtisodiyotidagi o'zgarishlar, raqobatbardoshlikni oshirish zarurati va Ekologik barqarorlik tamoyillari Farg‘ona viloyati sanoatini modernizatsiya qilishni yanada kuchaytirdi muhim vazifa. Bu jarayon innovatsiyalarni joriy etish kabi kompleks chora-tadbirlarni talab qiladi. Texnologiyalar, ishlab chiqarish samaradorligini oshirish, mahalliy va xorijiy investitsiyalarni jalb qilish. Farg‘ona viloyatini sanoatni modernizatsiya qilish borasidagi ishlar nafaqat yaxshilanadi tomonidan iqtisodiy o'sish ko'rsatkichlari, balki mintaqaning ijtimoiy-iqtisodiy barqarorligini oshirish yangi ish o'rinlarini yaratish, mahalliy va xalqaro miqyosda raqobatbardosh mahsulotlar ishlab chiqarishni ta'minlash bozorlar. xizmat qiladi. Shuning uchun ushbu mavzuni chuqur o'rganish va zamonaviy yondashuvlarni ishlab chiqish
O‘ZBEKISTONDA SANOAT TARMOQLARINING RIVOJLANISH TENDENSIYALARIDAGI O‘ZGARISHLAR TAHLILI
Xusanova Malohot Mingnorovna. Toshkent arxitekrura qurilish universiteti mustaqil tadqiqotchisi OZbekiston Respublikasi mustaqillikka erishgandan keyin iqtisodiy rivojlanishning barqarorligini ta’minlash va xalq farovonligini oshirish asosiy ustuvor yo‘nalishlardan biriga aylandi. Bu jarayonda sanoat tarmoqlari mamlakat iqtisodiyoti uchun muhim o‘rin tutib, yuqori qo‘shimcha qiymat yaratuvchi soha sifatida ishlab chiqarish hajmini oshirish, texnologik yangilanish va eksport salohiyatini mustahkamlashga hissa qo'shmoqda. Sanoat tarmoqlarining rivojlanishi esa nafaqat iqtisodiy ko‘rsatkichlarga, balki bandlikni oshirish va ijtimoiy farovonlikni yaxshilashga ham bevosita ta’sir ko'rsatadi. Ushbu maqolada OZbekiston Respublikasi sanoat tarmoqlarining rivojlanish tendensiyalari tahlil qilinadi.
Kalit so’zlar: Sanoat, boshqaruv, boshqaruv mexanizmlari, sanoat hududlari, sanoat salohiyati, sanoat tarmoqlar.
MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARDA NUTQ BUZILISHINING OLDINI OLISH PSIXOLOGIYASI
Annotatsiya. Mazkur maqolada maktabgacha yoshdagi bolalarda nutq buzilishining oldini olishning psixologik asoslari tahlil qilinadi. Bolaning nutq rivojlanishiga ta’sir etuvchi psixologik, pedagogik va ijtimoiy omillar, shuningdek, oilaviy muhit va tarbiya uslublarining o‘rni yoritiladi. Tadqiqotda nutq buzilishlarini erta aniqlash, korreksion ishlarni tashkil etish hamda bolada muloqotga ijobiy motivatsiyani shakllantirishning samarali usullari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, logoped, psixolog va ota-onalar hamkorligida nutq rivojlanishini qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan. Maqolada L.S. Vygotskiy, A.R. Luriya, J. Piaget, va D.B. Elkonin kabi olimlarning nutq va tafakkur rivojlanishi haqidagi nazariy qarashlariga tayanilgan. Tadqiqot natijalari bolalarda nutq buzilishining oldini olishda kompleks yondashuvning zarurligini ko‘rsatadi.
Kalit so‘zlar: nutq buzilishi, maktabgacha yosh, psixologik omillar, ijtimoiy muhit, korreksion yondashuv, muloqot motivatsiyasi, logopedik yordam, oilaviy tarbiya, erta profilaktika, nutq rivojlanishi.
O‘ZBEKISTONDA TARIXIY OBIDALARINI TA’MIRLASH VA SAQLASH BO‘YICHA DAVLAT SIYOSATI TARIXI
Annotatsiya: Maqolada O‘zbekistonda tarixiy obidalarni ta’mirlash va saqlash bo‘yicha davlat siyosatining shakllanishi va rivojlanish bosqichlari tahlil qilinadi. Unda tarixiy merosni asrash, restavratsiya siyosati, madaniy yodgorliklarni saqlash bo‘yicha qabul qilingan davlat dasturlari va qonunlarning ahamiyati yoritilgan.
Kalit so‘zlar: tarixiy obidalar, madaniy meros, davlat siyosati, restavratsiya, madaniyatni asrash.