TURLI SANOQ SISTEMALARIDA AMALLAR BAJARISH
Keywords:
Kalit so'zlar: sanoq sistemalari, ikkilik sistema, o‘nlik sistema, sakkizlik sistema, o‘n oltilik sistema, sonlarni aylantirish, qo‘shish amali, ayirish amali, ko‘paytirish, bo‘lish, raqamlar tizimi, kompyuterda hisoblash., Key words: number systems, binary system, decimal system, octal system, hexadecimal system, number conversion, addition, subtraction, multiplication, division, digit system, computer calculations., Ключевые слова: системы счисления, двоичная система, десятичная система, восьмеричная система, шестнадцатеричная система, перевод чисел, сложение, вычитание, умножение, деление, цифровые системы, вычисления на компьютере.Abstract
Anontatsiya: Ushbu tezisda turli sanoq sistemalarida sonlar bilan amallar bajarishning asosiy qoidalari va ularni qo‘llash tartibi yoritilgan. Avvalo, sanoq sistemalarining mohiyati, ularning qancha asosga ega ekani va kundalik hayotdagi o‘rni tushuntiriladi. Shundan so‘ng ikkilik, sakkizlik, o‘nlik va o‘n oltilik sanoq sistemalarida qo‘shish, ayirish, ko‘paytirish va bo‘lish kabi oddiy arifmetik amallar qanday bajarilishi izohlanadi. Tezisda har bir amal uchun sodda misollar keltirilgan bo‘lib, sonlarni bir sanoq sistemasidan boshqasiga o‘tkazish bosqichlari ham ketma-ket bayon qilingan. Ushbu mavzu dasturlash va kompyuter arxitekturasining asosiy tushunchalaridan biri hisoblanadi. Tezis o‘quvchilarga raqamli tizimlarda ishlatiladigan hisoblash usullarini tushunishga yordam beradi va amaliy mashg‘ulotlarda qo‘llash uchun qulay ma’lumotlarni o‘z ichiga oladi.
Annotation: This thesis discusses the main rules for performing operations with numbers in different number systems and explains how these rules are applied. It first describes the essence of number systems, their bases, and their importance in everyday computing. After that, it explains how basic arithmetic operations such as addition, subtraction, multiplication, and division are carried out in binary, octal, decimal, and hexadecimal systems.The thesis includes simple examples for each. type of operation and presents the steps for converting numbers from one system to another in a clear and sequential way. This topic is considered one of the fundamental concepts in programming and computer architecture. The thesis helps students understand calculation methods used in digital systems and provides useful information for applying these concepts in practical classes.
Аннотация: В данном тезисе рассматриваются основные правила выполнения операций с числами в различных системах счисления и порядок их применения. Сначала объясняется сущность систем счисления, их основания и роль в повседневной вычислительной практике. Далее описывается, как выполняются простые арифметические операции, такие как сложение, вычитание, умножение и деление, в двоичной, восьмеричной, десятичной и шестнадцатеричной системах счисления.В работе приведены простые примеры для каждой операции, а также поэтапно показаны способы перевода чисел из одной системы счисления в другую. Эта тема является одной из основных в программировании и архитектуре компьютеров. Тезис помогает учащимся понять методы вычислений, используемые в цифровых системах, и содержит полезную информацию для практических занятий.