ABONENT KIRISH TARMOQLARIDA SIGNAL/SHOVQIN NISBATINING TA’SIRI

Abstract

Mazkur maqola abonent kirish tarmoqlarida signal/shovqin nisbati (Signal-to-Noise Ratio – SNR) ning tarmoq ishlash sifati va uzatish samaradorligiga ta’sirini o‘rganishga bag‘ishlangan. Abonent kirish tarmoqlari foydalanuvchi va xizmat ko‘rsatuvchi provayder o‘rtasidagi so‘nggi aloqa bo‘g‘ini hisoblanib, aynan ushbu qismda signal sifati pasayishi ehtimoli yuqori bo‘ladi. Shuning uchun signal/shovqin nisbatini baholash va optimallashtirish keng polosali xizmatlar sifatini ta’minlashda muhim ahamiyat kasb etadi. Maqolada SNR tushunchasi, uning fizik mazmuni va o‘lchov birliklari yoritiladi hamda abonent kirish tarmoqlarida shovqin manbalari tahlil qilinadi. Mis asosidagi DSL texnologiyalarida elektromagnit xalaqitlar, liniya uzunligi va kross-tovushlar SNR ga salbiy ta’sir ko‘rsatishi ko‘rsatib beriladi. Optik tolali kirish tarmoqlarida esa signalning so‘nishi, dispersiya va optik shovqinlar SNR pasayishiga olib keluvchi asosiy omillar sifatida ko‘rib chiqiladi. Simsiz abonent kirish tarmoqlarida esa interferensiya, masofa va muhit sharoitlari signal/shovqin nisbatiga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. Annotatsiyada signal/shovqin nisbatining uzatish tezligi, paketlar yo‘qotilishi va umumiy xizmat sifati (QoS) bilan o‘zaro bog‘liqligi ilmiy asosda tushuntiriladi. SNR qiymati pasayganda uzatish tezligining kamayishi, xatoliklar sonining ortishi va aloqa barqarorligining buzilishi amaliy misollar orqali izohlanadi. Shuningdek, adaptiv modulyatsiya va kodlash, kuchaytirgichlardan foydalanish hamda liniyani optimallashtirish orqali SNR ni yaxshilash usullari umumiy ko‘rinishda yoritiladi. Ushbu maqola abonent kirish tarmoqlarini loyihalash, sozlash va ekspluatatsiya qilish bilan shug‘ullanuvchi talabalar, muhandislar va tadqiqotchilar uchun foydali bo‘lib, signal/shovqin nisbatining tarmoq samaradorligiga ta’sirini chuqurroq tushunishga xizmat qiladi