MIKROPROTSESSOR REGISTRLARI VA ASSEMBLER BUYRUQLARI O‘RTASIDAGI BOG‘LIQLIK

Abstract

Ushbu maqola mikroprotsessor registrlari va assembler buyruqlari o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik masalasini nazariy va amaliy jihatdan yoritishga bag‘ishlangan. Mikroprotsessorning asosiy tarkibiy qismlaridan biri bo‘lgan registrlar ma’lumotlarni vaqtincha saqlash, hisoblash jarayonlarini tezlashtirish hamda buyruqlarni bajarish jarayonini samarali tashkil etishda muhim rol o‘ynaydi. Assembler tili esa mikroprotsessorning ichki tuzilmasiga eng yaqin dasturlash tili bo‘lib, undagi har bir buyruq bevosita registrlar bilan ishlashga yo‘naltirilgan. Shu sababli registrlar va assembler buyruqlari o‘rtasidagi bog‘liqlikni tushunish mikroprotsessorlar asosida ishlaydigan tizimlarni chuqur anglash uchun muhim hisoblanadi. Annotatsiyada maqolaning asosiy e’tibori umumiy maqsadli registrlar, maxsus vazifali registrlar (buyruq hisoblagichi, stek ko‘rsatkichi, holat registrlari) hamda ularning assembler buyruqlari orqali boshqarilishiga qaratiladi. Har bir assembler buyrug‘i mikroprotsessor ichida ma’lum bir registrga murojaat qiladi yoki registrlar o‘rtasida ma’lumot almashinuvini amalga oshiradi. Masalan, arifmetik va mantiqiy buyruqlar asosan akkumulyator yoki umumiy maqsadli registrlar orqali bajariladi, boshqaruv buyruqlari esa buyruq hisoblagichi va holat registrlari bilan bevosita bog‘liq bo‘ladi. Maqolada shuningdek, registrlar soni va ularning arxitekturaviy joylashuvi assembler dasturlash uslubiga qanday ta’sir qilishi tahlil qilinadi. Registrlar soni ko‘p bo‘lgan mikroprotsessorlarda assembler dasturlar yanada ixcham va tezkor bo‘lsa, registrlar soni cheklangan arxitekturalarda xotiraga murojaatlar ko‘payadi. Bu esa dastur samaradorligi va bajarilish tezligiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi.