ISLOM DINI VA UNING JAMIYAT MA’NAVIY HAYOTIDAGI O‘RNI

Abstract

Mazkur ilmiy maqolada Islom dinining shakllanish jarayoni, uning asosiy manbalari hamda jamiyat ma’naviy hayotidagi o‘rni ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy maqsadi Islom dinining tarixiy rivojlanish bosqichlarini, uning axloqiy tamoyillari va ijtimoiy hayotga ta’sirini ilmiy manbalar asosida yoritib berishdan iborat. Islom dini VII asrda Arabiston yarimorolida shakllanib, uning asoschisi va payg‘ambari sifatida Muhammad ibn Abdulloh faoliyati muhim tarixiy ahamiyat kasb etgan. Ushbu diniy ta’limotning shakllanishida asosiy manba bo‘lib xizmat qilgan Qur’on hamda payg‘ambar sunnatini o‘zida mujassam etgan Hadis to‘plamlarining mazmun-mohiyati va ularning musulmon jamiyatidagi o‘rni tahlil qilinadi. Maqolada Islom dinining asosiy ibodatlari – shahodat, namoz, ro‘za, zakot va haj amallari insonning ma’naviy kamoloti, ijtimoiy birdamlik hamda jamiyatda adolat tamoyillarini mustahkamlashdagi ahamiyati nuqtai nazaridan ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, Islom ta’limotida targ‘ib etiladigan halollik, sabr-toqat, bag‘rikenglik va insonparvarlik kabi axloqiy qadriyatlar jamiyat ma’naviy taraqqiyotining muhim omili sifatida baholanadi. Tadqiqot davomida Islom sivilizatsiyasining ilm-fan rivojiga qo‘shgan hissasi ham alohida tahlil qilinadi. Xususan, o‘rta asrlarda yashab ijod qilgan buyuk olimlar — Abu Ali ibn Sino, Muhammad al-Khwarizmi, Abu Rayhon Beruniy va Ahmad al-Farg‘oniy ning ilmiy merosi Islom sivilizatsiyasining jahon ilm-fani taraqqiyotiga qo‘shgan ulkan hissasini ko‘rsatadi. Natijada Islom dini nafaqat diniy e’tiqod tizimi, balki muhim ma’naviy, madaniy va sivilizatsion hodisa sifatida insoniyat tarixida muhim o‘rin tutishi ilmiy asosda yoritib beriladi