XX ASRNING 30-YILLARI TANQIDCHILARI IJODI
Keywords:
adabiy tanqid, XX asr 30-yillari, o‘zbek adabiyoti, mafkuraviy bosim, sotsialistik realizm, estetik tafakkur, badiiy tahlil, ijtimoiy ong, adabiy jarayon, tanqidchilik maktabi, ijodiy erkinlik, g‘oyaviylik, badiiylik, publitsistika, ziyolilar tafakkuri, tarixiy jarayon, adabiy meros, estetik qarashlar, ijtimoiy muhit, adabiyot va siyosat munosabatiAbstract
XX asrning 30-yillarida o‘zbek adabiy tanqidchiligining shakllanishi va rivojlanish jarayonlarini kompleks tarzda yoritishga bag‘ishlangan. Unda davrning ijtimoiy-siyosiy muhitining adabiy tanqidga ko‘rsatgan bevosita va bilvosita ta’siri tahlil qilinadi. Xususan, totalitar mafkura hukmron bo‘lgan sharoitda tanqidchilarning ijodiy erkinligi, ularning badiiy asarlarga yondashuvi hamda baholash mezonlari qanday shakllangani masalasi chuqur ochib beriladi.
30-yillar tanqidchilari ijodiga insoniy tafakkur nuqtayi nazaridan yondashilib, ularning faqat mafkura ijrochisi emas, balki adabiy jarayonni tushunishga intilgan ziyoli qatlam vakillari sifatidagi o‘rni ham baholanadi. Tanqidchilarning qarashlarida kuzatilgan ichki ziddiyatlar, ya’ni estetik ideal bilan siyosiy talablar o‘rtasidagi kurash masalasi alohida e’tibor markaziga olinadi.
Shuningdek, maqolada adabiy tanqidning jamiyatdagi vazifasi, uning ma’naviy-axloqiy muhitni shakllantirishdagi roli ham tahlil qilinadi. 30-yillar tanqidchiligi nafaqat o‘z davrining mahsuli, balki keyingi adabiy-estetik qarashlar rivojiga ta’sir ko‘rsatgan muhim bosqich sifatida talqin etiladi. Mazkur tadqiqot orqali o‘quvchi o‘sha davr adabiy muhitini, tanqidchilarning fikrlash tarzini va ularning ijodiy merosini yanada chuqurroq anglash imkoniga ega bo‘ladi
