INSULTNING ERTA DIAGNOSTIKASIDA BIOMARKERLARNING ROLI. ZAMONAVIY YONDASHUVLAR VA O‘ZBEKISTON TIBBIYOT AMALIYOTI TAJRIBASI
Keywords:
Kalit so‘zlar: Insult, ishemik insult, gemorragik insult, biomarkerlar, S100B, NSE, GFAP, erta diagnostika, neyroproteksiya, qon-miya to‘sig‘i, O‘zbekiston tibbiyoti, neyronal distress, terapevtik oyna.Abstract
Annotatsiya: Ushbu keng qamrovli tadqiqot ishi bosh miya qon aylanishining o‘tkir buzilishlarini (BMQAOB) "terapevtik oyna" (dastlabki 4.5 soat) davrida aniqlashda neyrospetsifik biomarkerlarning diagnostik, prognostik va differensial ahamiyatini tizimli tahlil qilishga bag‘ishlangan. Tadqiqot doirasida markaziy asab tizimi hujayralarining zararlanish darajasini aks ettiruvchi S100B (glial oqsil), NSE (neyronsperifitse enolaza) va GFAP (glial fibrillyar nordon oqsil) kabi markerlarning qon zardobidagi dinamikasi o‘rganildi. O‘zbekiston Respublikasining turli iqlimiy va demografik hududlaridan (Toshkent shahri, Farg‘ona vodiysi va Buxoro viloyati) olingan klinik ma’lumotlar asosida, biomarkerlarning ishemik va gemorragik insult turlarini differensiyalashdagi sezgirligi isbotlandi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, biomarkerlar tahlili kompyuter tomografiyasi (KT) natijalari noaniq bo‘lgan yoki vizual sukunat davridagi holatlarda asosiy diagnostik qurol bo‘lib xizmat qiladi. Shuningdek, maqolada ushbu markerlarning insultdan keyingi asoratlarni prognozlashdagi roli va O‘zbekiston sog‘liqni saqlash tizimining quyi bo‘g‘inlariga tatbiq etish imkoniyatlari batafsil yoritilgan.
