SPORTCHILARDA EKSTREMAL VAZIYATLARDA O‘ZINI O‘ZI NAZORAT QILISHNING TADQIQ ETISH USULLARI

Authors

  • G.Seytekova Author

Keywords:

Kalit so'zilar. Ekstremal vaziyatlar, o'zini o'zi nazorat qilish, psixologik tayyorgarlik, stressga chidamlilik, relaksatsiya mexanizmi, motivatsiya, emotsional boshqaruv, sportchi-yoshlar, psixofiziologik holat, mental tayyorgarlik, moslashuvchanlik, diqqat jamlash, Ключевые слова. Экстремальные ситуации, самоконтроль, психологическая подготовка, стрессоустойчивость, механизм релаксации, мотивация, эмоциональное управление, спортсмены-молодежь, психофизиологическое состояние, ментальная подготовка, адаптивность, концентрация внимания, Keywords. Extreme situations, self-control, psychological preparedness, stress resistance, relaxation mechanism, motivation, emotional control, young athletes, psychophysiological state, mental preparedness, adaptability, focused attention

Abstract

Annotatsiya.Ushbu maqolada sportchilarning ekstremal vaziyatlardagi psixologik xususiyatlari va o'zini o'zi nazorat qilish mexanizmlari tahlil qilingan. Tadqiqotda ekstremal sharoitlarda sportchilardan talab etiladigan asosiy psixologik sifatlar – stressga chidamlilik, motivatsiya, emotsional boshqaruv, moslashuvchanlik va diqqatni jamlash qobiliyatlari o'rganilgan. Maqolada G.Sh.Gabdreyeva, T.V.Sbaseva va L.B.Zabelovalarning ilmiy qarashlari asosida relaksatsiya mexanizmining o'zini o'zi nazorat qilishda tutgan o'rni ko'rsatilgan. Maqolada psixologik tayyorgarlik usullari – mental tayyorlik, stressni boshqarish texnikalari, maqsad qo'yish va ijobiy fikrlash tamoyillari tavsiya etilgan.

Аннотация. В данной статье анализируются психологические особенности спортсменов в экстремальных ситуациях и механизмы самоконтроля. В исследовании изучены основные психологические качества, требуемые от спортсменов в экстремальных условиях - стрессоустойчивость, мотивация, эмоциональное управление, адаптивность и способность к концентрации внимания. В статье на основе научных взглядов Г.Ш. Габдреевой, Т.В. Сбасевой и Л.Б. Забеловой показана роль механизма релаксации в самоконтроле. В статье рекомендуются методы психологической подготовки - ментальная готовность, методы управления стрессом, принципы постановки целей и позитивного мышления.

Abstract.This article analyzes the psychological characteristics of athletes in extreme situations and the mechanisms of self-control. The study examined the main psychological qualities required of athletes in extreme conditions - stress resistance, motivation, emotional control, adaptability, and the ability to focus attention. The article, based on the scientific views of G.Sh. Gabdreeva, T.V. Sbasaeva, and L.B. Zabelova, demonstrates the role of the relaxation mechanism in self-control. The article recommends methods of psychological preparation - mental readiness, stress management methods, goal-setting principles, and positive thinking.

Published

2026-03-16