ZAMONAVIY O‘ZBEK TILIDA PUNKTUATSIYA NORMALARINING SHAKLLANISHI: TARIXIY, NAZARIY VA FUNKSIONAL TAHLIL
Keywords:
Kalit so‘zlar: punktuatsiya, tinish belgilari, normativlik, sintaktik tamoyil, intonatsiya, yozuv islohoti, o‘zbek adabiy tili, qo‘shma gap., Keywords: punctuation, punctuation marks, normativity, syntactic principle, intonation, script reform, Uzbek literary language, complex sentence.Abstract
Mazkur maqolada zamonaviy o‘zbek tilida punktuatsiya normalarining shakllanishi tarixiy-lisoniy, nazariy va funksional jihatdan kompleks tahlil qilinadi. O‘zbek yozuvi taraqqiyotining arab, lotin va kirill grafikasi davrlaridagi tinish belgilarining qo‘llanish xususiyatlari yoritiladi hamda ularning normativlashuv bosqichlari aniqlanadi. Punktuatsiya tizimining shaklla
Mazkur maqolada zamonaviy o‘zbek tilida punktuatsiya normalarining shakllanishi tarixiy-lisoniy, nazariy va funksional jihatdan kompleks tahlil qilinadi. O‘zbek yozuvi taraqqiyotining arab, lotin va kirill grafikasi davrlaridagi tinish belgilarining qo‘llanish xususiyatlari yoritiladi hamda ularning normativlashuv bosqichlari aniqlanadi. Punktuatsiya tizimining shakllanishida grammatik, intonatsion va mantiqiy-semantik tamoyillarning o‘zaro aloqasi ilmiy asosda tahlil qilinadi. Shuningdek, zamonaviy yozma nutqda uchrayotgan punktuatsion og‘ishlar misollar bilan ko‘rsatilib, ularning sabablari va bartaraf etish yo‘llari taklif etiladi. Tadqiqot natijalari o‘zbek tilshunosligida punktuatsiya me’yorlarini takomillashtirishga xizmat qiladi.
This article provides a comprehensive historical, theoretical, and functional analysis of the formation of punctuation norms in the modern Uzbek language. The study examines the use of punctuation marks during the Arabic, Latin, and Cyrillic script periods and identifies the stages of their codification. The interaction of grammatical, intonational, and logical-semantic principles in shaping the punctuation system is analyzed. The paper also illustrates common punctuation deviations in contemporary written Uzbek and proposes recommendations for improving normative usage. The findings contribute to the theoretical development and standardization of Uzbek punctuation.
hida grammatik, intonatsion va mantiqiy-semantik tamoyillarning o‘zaro aloqasi ilmiy asosda tahlil qilinadi. Shuningdek, zamonaviy yozma nutqda uchrayotgan punktuatsion og‘ishlar misollar bilan ko‘rsatilib, ularning sabablari va bartaraf etish yo‘llari taklif etiladi. Tadqiqot natijalari o‘zbek tilshunosligida punktuatsiya me’yorlarini takomillashtirishga xizmat qiladi.
