O‘ZBEK TILIDA TINISH BELGILARINING NUTQIY-FUNKSIONAL XUSUSIYATLARI: NAZARIY VA PRAGMATIK TAHLIL

Authors

  • Shoniyozova Gulshoda Baxromovna Author
  • Luptillayeva Mushtariy Farxod qizi Author

Keywords:

Kalit so‘zlar: tinish belgilari, nutqiy funksiya, pragmatika, sintaksis, intonatsiya, matn lingvistikasi, ekspressivlik., Keywords: punctuation marks, speech function, pragmatics, syntax, intonation, text linguistics, expressiveness.

Abstract

Mazkur maqolada o‘zbek tilida tinish belgilarining nutqiy vazifalari nazariy va pragmatik nuqtayi nazardan kompleks tahlil qilinadi. Tinish belgilarining sintaktik, semantik, intonatsion hamda kommunikativ-pragmatik funksiyalari ilmiy manbalar asosida yoritiladi. Ularning yozma nutqda mazmunni aniqlashtirish, mantiqiy urg‘u berish, emotsional-ekspressiv ma’no ifodalash va matn koherentligini ta’minlashdagi o‘rni misollar orqali ko‘rsatib beriladi. Tadqiqot natijalari tinish belgilarining nutqiy mexanizmdagi o‘rni ko‘p qatlamli ekanini hamda ularni faqat grammatik hodisa sifatida talqin qilish yetarli emasligini asoslaydi.

This article provides a comprehensive theoretical and pragmatic analysis of the speech functions of punctuation marks in the Uzbek language. The syntactic, semantic, intonational, and communicative-pragmatic roles of punctuation are examined based on linguistic sources. Their function in clarifying meaning, emphasizing logical stress, expressing emotional nuance, and ensuring textual coherence is illustrated with examples. The findings demonstrate that punctuation marks perform multi-layered roles in written discourse and should not be interpreted solely as grammatical phenomena.

Published

2026-03-18