RANG JIHATIDAN ZID BUYUMLARDAN TUZILGAN NATYURMORT ISHLASH USULLARI
Keywords:
Komplementar ranglar, natyurmort, ranglar g‘ildiragi, Isaac Newton, rang nazariyasi, asosiy ranglar, hosilaviy ranglar, saturation, value, yorug‘lik, soya, kompozitsiya, vizual psixologiya, rang kontrasti, estetik muvozanat., Complementary colors; subtractive color model; visual psychology; still life composition; primary colors; color mixing; value and saturation; artistic contrast, Комплементарные цвета; субтрактивная модель; визуальная психология; композиция натюрморта; основные цвета; смешение красок; тон и насыщенность; художественный контрастAbstract
Ushbu ilmiy ishda rang jihatidan qarama-qarshi (komplementar) buyumlardan tashkil topgan natyurmort yaratish tamoyillari, ranglarning o‘zaro ta’siri, ranglar g‘ildiragi nazariyasi, boshlang‘ich va hosilaviy ranglar bilan ishlash usullari keng yoritilgan. Isaac Newton tomonidan yaratilgan ranglar g‘ildiragi tarixi, ranglarning psixologik ta’siri va rassomlikdagi amaliy qo‘llanilishi chuqur tahlil qilingan. Natyurmort kompozitsiyasida buyumlarning shakli, materiali, hajmi, joylashuvi, yorug‘lik va soya qonuniyatlari hamda vizual ritmning ahamiyati ilmiy asosda izohlangan. Shuningdek, kontrast ranglarning aralashmasi, ularning soya va fon yaratishda tutgan o‘rni, rangning qiymati (value) va to‘yintirilganligi (saturation) tushunchalari professional tasviriy san’at nazariyalari bilan uyg‘un holda yoritilgan. Tadqiqot natijalari kompozitsion yechimda rang kontrasti, muvozanat, vizual kuchlanish va estetik uyg‘unlikning zarurligini ko‘rsatadi.
This research analyzes the principles of constructing a still life based on complementary (contrasting) colors and explores the scientific foundations of color mixing in painting. The study examines Newton’s color circle, primary–secondary–tertiary color systems, the behavior of pigments within the subtractive model, and the psychological effects of complementary color interaction. Special attention is given to object selection in still life: form, volume, material, value, saturation, and compositional structure. The paper scientifically explains how complementary colors intensify each other in pure form but produce neutral gray when mixed. The work also highlights the role of lighting, spatial depth, textural qualities, and focal point placement. The presented analysis provides a full methodological basis for artists creating a balanced still life from contrasting-colored objects.
В данной работе рассматриваются принципы построения натюрморта, основанного на использовании комплементарных (контрастных) цветов, а также научные основы смешения красок. Исследуются цветовой круг Ньютона, система основных, вторичных и третичных цветов, особенности поведения пигментов в субтрактивной модели и психологическое воздействие контрастных сочетаний. Особое внимание уделено выбору предметов в натюрморте: форме, объёму, материалу, тональному значению, насыщенности и композиционной организации. Научно обосновано, что комплементарные цвета усиливают друг друга в чистом виде, но при смешивании дают нейтральные серые оттенки. Работа раскрывает роль освещения, пространственной глубины, текстуры и расположения композиционного центра. Представленный анализ формирует методическую базу для художников, работающих с контрастными цветовыми объектами.